Từ phế phẩm nông nghiệp đến món ngon đắt giá, nông dân Việt đổi đời nhờ "vàng lỏng" bất ngờ

Tại nhiều vùng trồng lúa trên cả nước, đặc biệt là Đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung và đồng bằng Bắc Bộ, cảnh tượng đốt rơm rạ sau mỗi mùa gặt từng là hình ảnh quá đỗi quen thuộc.

Trước đây, rơm rạ thường bị coi là thứ bỏ đi, vướng víu và gây ô nhiễm không khí khi đốt bỏ. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, nhận thức và thực tế đã thay đổi hoàn toàn.

Rơm rạ giờ đây đã trở thành một mặt hàng có giá trị. Nhu cầu sử dụng rơm cho chăn nuôi, trồng nấm, phủ gốc cây, sản xuất nông nghiệp hữu cơ tăng mạnh, thúc đẩy nghề thu gom rơm phát triển thành một dịch vụ "hot" trong mùa gặt. Chỉ với máy cuốn rơm, phương tiện vận chuyển và sức lao động, nông dân có thể biến thứ phế phẩm thành nguồn thu nhập ổn định.

Nghề thu rơm thủ công trước đây vô cùng vất vả. Người làm phải cúi lom khom hàng giờ để gom từng nắm rơm, vác những bó nặng cả chục ký dưới trời nắng gắt. Dù năng suất thấp, nhiều người vẫn bám trụ vì mỗi ngày có thể kiếm được từ 100.000 đến 300.000 đồng.

Bước ngoặt lớn đến từ cơ giới hóa. Sự xuất hiện của máy cuốn rơm đã cách mạng hóa công việc này. Máy chạy dọc theo lối gặt, cuộn rơm thành những kiện tròn nặng 20-30kg một cách nhanh chóng và hiệu quả.

Một chiếc máy vận hành tốt có thể tạo ra từ 60 đến hơn 100 cuộn mỗi ngày, thay thế sức lao động của cả chục người. Mặc dù chi phí đầu tư ban đầu khoảng 40-70 triệu đồng, nhiều nông dân khẳng định chỉ cần một vụ là có thể thu hồi vốn.

Giá bán mỗi cuộn rơm dao động từ 25.000 đến 50.000 đồng, thậm chí cao hơn vào mùa khan hiếm. Chỉ cần thu gom rơm trên vài hecta, thu nhập đã có thể lên đến hàng chục triệu đồng.

Mô hình kinh doanh cũng ngày càng đa dạng. Ngoài bán rơm cuộn, người làm nghề còn cung cấp dịch vụ dọn sạch đồng ruộng với giá vài triệu đồng mỗi hecta. Nhiều hộ ký hợp đồng cung cấp dài hạn cho các trang trại chăn nuôi bò, dê hoặc cơ sở trồng nấm, đảm bảo đầu ra ổn định quanh năm.

Tính toán cho thấy, một nhóm 2-3 người làm nghề thu gom rơm có thể thu về từ 800.000 đến hơn 1,5 triệu đồng mỗi ngày. Ở quy mô nhỏ, mỗi vụ có thể lãi 10-20 triệu đồng, trong khi quy mô lớn có thể đạt 60-100 triệu đồng. Đây là nguồn thu phụ đáng kể, giúp nông dân trang trải sinh hoạt và tái đầu tư.

Không phải ngẫu nhiên rơm được ví như "vàng mềm". Tuy nhiên, nghề này đòi hỏi sức khỏe, sự bền bỉ và am hiểu thị trường. Người làm phải nắm chắc lịch gặt, đối mặt với công việc bốc vác nặng nhọc và bài toán vận chuyển cồng kềnh, tốn kém.

Đáng chú ý, nghề thu gom rơm đang đóng góp tích cực vào bảo vệ môi trường. Nó giúp giảm thiểu đáng kể tình trạng đốt rơm rạ - nguyên nhân gây ô nhiễm khói bụi và ảnh hưởng giao thông, đồng thời tái sử dụng nguồn hữu cơ quý giá cho đất.

Triển vọng của nghề này rất lớn, nhất là khi nông nghiệp Việt Nam hướng tới mô hình tuần hoàn và phát triển bền vững. Rơm rạ có tiềm năng trở thành nguyên liệu xuất khẩu, sản xuất tấm lót sinh học hay các sản phẩm thân thiện môi trường. Xu hướng cơ giới hóa và nhu cầu về rơm sạch, chất lượng cao sẽ tiếp tục nâng cao giá trị và tính chuyên nghiệp của nghề.

Từ một phế phẩm nông nghiệp, rơm rạ đã thực sự lột xác thành "vàng mềm", mở ra sinh kế bền vững và mang lại nguồn thu đáng kể cho cộng đồng nông thôn, chứng minh rằng không có thứ gì là thực sự bỏ đi nếu chúng ta biết khai thác đúng cách.