Hành trình tìm kiếm "quà tặng từ thiên nhiên" giữa đại ngàn: Món ngon đắt khách nơi phố thị, giúp dân địa phương có thu nhập ổn định.

Quả ươi bay - hay còn được biết đến với tên gọi hạt đười ươi, hạt lười ươi, bàng đại hải - là một loại hạt quý hiếm, được săn lùng nhờ hương vị ngọt thanh, tính mát, hoàn hảo để pha chế nước giải khát và các món chè thanh nhiệt cơ thể.

Cây đười ươi là loài thân gỗ cao lớn, sinh trưởng chủ yếu tại các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên như Quảng Ngãi, Gia Lai, Nghệ An. Điều đặc biệt là cây chỉ ra hoa kết trái 4 năm một lần, và quả chỉ được thu hoạch khi đã chín khô, tự rụng xuống đất, chính vì thế mà hạt ươi được mệnh danh là "lộc trời ban" với giá trị kinh tế rất cao.

Quả ươi bay có hình dáng đặc trưng: vỏ cứng màu nâu sẫm. Khi ngâm trong nước, phần thịt bên trong nở bung, tạo nên nguyên liệu tuyệt vời cho thức uống giải nhiệt và cả trong Đông y. Hiện nay, trên thị trường, loại quả tự rụng tự nhiên này có giá dao động từ 250.000 - 500.000 đồng/kg, thậm chí cao hơn vào thời điểm khan hiếm.

Mùa thu hoạch ươi bay thường ngắn ngủi, chỉ kéo dài vài tháng trong năm. Công việc "săn lộc trời" tưởng chừng nhẹ nhàng nhưng đầy thử thách. Người dân phải dậy sớm, mang theo dụng cụ, đi sâu vào rừng già, luồn lách qua địa hình hiểm trở, dốc cao và cây cối rậm rạp để nhặt từng quả một dưới tán cây.

Thu nhập từ nghề này khá hấp dẫn. Một người nhanh nhẹn, chăm chỉ có thể kiếm được từ 200.000 đến 1 triệu đồng mỗi ngày trong mùa cao điểm. Đây trở thành nguồn thu nhập chính, giúp nhiều hộ gia đình vùng cao trang trải cuộc sống, lo cho con cái học hành.

Bên cạnh giá trị kinh tế, quả ươi bay còn được đánh giá cao về mặt sức khỏe. Khi dùng, nó có tác dụng thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa và thanh lọc cơ thể, đặc biệt được ưa chuộng trong những ngày hè oi bức.

Nghề nhặt ươi bay còn thể hiện tinh thần cộng đồng sâu sắc. Người dân thường đi theo nhóm, hỗ trợ nhau trong rừng, chia sẻ kinh nghiệm và cùng vượt qua khó khăn. Đây không chỉ là sinh kế mà đã trở thành một nét văn hóa mưu sinh đặc trưng của miền sơn cước.

Tuy nhiên, sự săn tìm ngày càng nhiều cũng đặt ra vấn đề về khai thác bền vững. Các địa phương đang khuyến khích người dân chỉ thu nhặt quả rụng tự nhiên, tuyệt đối không chặt phá cây, để bảo vệ nguồn gen quý và đảm bảo "lộc trời" được duy trì cho các thế hệ sau.

Có thể thấy, nghề nhặt quả ươi bay là một nghề đặc biệt, tiềm ẩn nhiều vất vả nhưng mang lại giá trị kinh tế và văn hóa to lớn. Việc khai thác hợp lý món quà từ thiên nhiên này không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn góp phần gìn giữ hệ sinh thái rừng bền vững.