Đặc sản Tết từ Nghệ An: Giống cây độc đáo cho trái ngon, thu hoạch lâu dài

Trong danh sách 20 loại trái cây tốt cho sức khỏe được một trang web ẩm thực hàng đầu nước Anh bình chọn, cam đứng ở vị trí thứ 13. Tại Việt Nam, cam Xã Đoài Nghệ An nổi bật với danh hiệu "cam tiến vua", một đặc sản trứ danh.

Mỗi dịp cuối năm, khi tiết trời chuyển lạnh, các vườn cam Xã Đoài bước vào vụ chín rộ. Thương lái và người tiêu dùng khắp nơi đổ về đặt mua sớm để kịp bày biện mâm ngũ quả ngày Tết.

Theo "Lịch sử xã Nghi Diên", giống cam này có nguồn gốc từ châu Phi, được các giáo sĩ đưa về trồng tại Nghệ An từ đầu thế kỷ XIX. Nhờ thổ nhưỡng và khí hậu đặc biệt, cam Xã Đoài phát triển mạnh, trở thành sản vật tiến vua, chỉ dành cho tầng lớp quyền quý xưa kia.

Danh tiếng cam Xã Đoài đến từ hương vị đặc biệt. Vỏ cam mỏng, vàng óng với nhiều túi tinh dầu. Tép cam căng mọng, màu vàng mật ong, vị ngọt thanh mát, để lại dư vị dịu nhẹ. Nhà thơ Phạm Tiến Duật từng viết: "Cam Xã Đoài mọng nước/ Giọt vàng như mật ong..." ca ngợi vẻ đẹp của loại quả này.

Dù đã được nhân giống nhiều nơi, nhưng cam Xã Đoài chỉ giữ trọn hương vị đặc trưng khi trồng trên chính mảnh đất Nghệ An.

Giá trị kinh tế của cam Xã Đoài thuộc hàng cao nhất. Trên thị trường, giá dao động từ 70.000 - 100.000 đồng/quả, tương đương khoảng 350.000 đồng/kg. Cận Tết, giá càng tăng và khan hiếm, nhiều gia đình còn chi vài chục triệu để mua cả cây cam trưng Tết.

Để có trái cam đạt chuẩn, quy trình canh tác rất khắt khe. Người trồng hầu như không dùng thuốc bảo vệ thực vật hay phân bón hóa học. Mỗi quả cam được bọc túi, chăm sóc thủ công tỉ mỉ để phòng sâu bệnh. Những quả không đạt chuẩn đều bị loại bỏ.

Hiện nay, toàn xã có khoảng 50 hộ trồng cam Xã Đoài trên diện tích 30 ha. Mỗi năm, loại quả "vàng" này mang về hàng chục tỷ đồng doanh thu. Tuy nhiên, sản lượng không ổn định do thời tiết, khiến nguồn cung đôi khi khan hiếm và giá cả biến động.