Bỏ qua tấm bằng cử nhân, thanh niên Tây Nam Bộ khởi nghiệp với mô hình trồng nấm hiện đại tại quê nhà

Ngay từ tờ mờ sáng, Nguyễn Tiến Đạt (27 tuổi, TP Cần Thơ) đã bắt đầu ngày làm việc tại khu nhà trồng nấm cạnh đầm nuôi tôm ở xã Lịch Hội Thượng. Công việc đầu tiên của anh là thu hoạch nấm mối đen để kịp giao hàng cho khách sớm.

Sau khi hái nấm, anh nhanh chóng kiểm tra điện thoại để giám sát các thông số môi trường, đồng thời điều chỉnh hệ thống làm mát và phun sương. Mục tiêu là duy trì nhiệt độ lý tưởng từ 25-28 độ C và độ ẩm luôn trên 85% cho vườn nấm.

Đây là công việc quen thuộc gắn bó với Đạt từ đầu năm 2024, khi anh chính thức vận hành mô hình trồng nấm mối đen ứng dụng công nghệ cao sau một thời gian dài thử nghiệm và nghiên cứu.

Bỏ qua tấm bằng đại học, chàng trai 9X miền Tây này đã quyết định về quê khởi nghiệp với mô hình trồng nấm công nghệ cao. Anh tốt nghiệp ngành Công nghệ kỹ thuật điều khiển và tự động hóa vào đúng thời điểm dịch Covid-19 bùng phát năm 2020.

Không dừng lại, Đạt tiếp tục trau dồi kiến thức bằng hai chuyên ngành khác là Quản trị kinh doanh và Nông nghiệp công nghệ cao. Sau khi ra trường, anh từng có thời gian làm việc cho một công ty thuốc bảo vệ thực vật tại địa phương.

Tuy nhiên, những trải nghiệm thực tế tại vùng đất chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, đất nhiễm mặn và nhiễm phèn đã khiến Đạt luôn trăn trở. Anh nhận thấy canh tác truyền thống ngày càng bấp bênh và muốn tìm hướng đi mới.

"Tôi muốn ứng dụng kiến thức đã học để xây dựng một mô hình nông nghiệp mới, ít phụ thuộc vào thời tiết và tạo ra giá trị bền vững ngay tại chính quê hương mình", Nguyễn Tiến Đạt chia sẻ về động lực khởi nghiệp.

Đầu năm 2024, anh bắt đầu thử nghiệm trồng nấm mối đen trên diện tích 10m2 với khoảng 500 phôi giống. Do kỹ thuật ban đầu chưa tối ưu, mỗi phôi chỉ cho sản lượng dưới 100 gram, thấp hơn so với mức chuẩn từ 150-200 gram/phôi.

Không nản chí, chàng trai trẻ liên tục điều chỉnh và cải tiến quy trình. Anh đã rút ngắn thời gian thu hoạch từ 6 tháng xuống còn 4 tháng để giảm chi phí, đồng thời chủ động loại bỏ sớm các phôi bị mốc xanh nhằm ngăn ngừa dịch bệnh lây lan.

Được gia đình hỗ trợ vốn ban đầu, Đạt đã cải tạo các nhà kho cũ thành khu vực sản xuất nấm. Mô hình ban đầu rộng 30m2, sau đó được mở rộng lên 100m2 với 2 khu riêng biệt. Phần lớn nguồn vốn được đầu tư cho hệ thống giàn tưới tự động và thiết bị giám sát môi trường sử dụng cảm biến IoT thông minh.

Thông qua điện thoại thông minh, Đạt có thể theo dõi và điều chỉnh đồng thời các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và nồng độ CO2 theo thời gian thực. "Cứ khoảng 5 phút, hệ thống lại cập nhật dữ liệu một lần. Nhờ đó, tôi kiểm soát môi trường trồng nấm một cách chính xác hơn rất nhiều", anh cho biết.

Theo chủ cơ sở, điểm khác biệt lớn nhất so với phương pháp truyền thống chính là tính chủ động và ổn định. Môi trường nuôi trồng luôn được kiểm soát chặt chẽ, giúp giảm thiểu rủi ro dịch bệnh, nấm phát triển đồng đều và năng suất cao hơn từ 30-40%.

Hiện tại, cơ sở của Đạt đang duy trì khoảng 10.000 phôi nấm, cho sản lượng thu hoạch ổn định từ 8-10kg mỗi ngày. Với giá bán dao động từ 300.000 đến 350.000 đồng/kg, mô hình này mang lại doanh thu vài chục triệu đồng mỗi tháng.

Nấm sau khi thu hoạch được nhân công sơ chế cẩn thận trước khi giao cho khách hàng. Không dừng lại ở sản phẩm nấm tươi, Đạt còn đầu tư máy sấy thăng hoa để chế biến nấm khô, nâng cao giá trị sản phẩm.

Quá trình sấy thăng hoa kéo dài khoảng 30 giờ, giúp giữ nguyên hình dáng và bảo toàn tối đa giá trị dinh dưỡng của nấm. Trung bình, 10kg nấm tươi sẽ cho ra 1kg nấm khô thành phẩm, được bán với giá 3,6 triệu đồng/kg.

Hiện nay, cả hai dòng sản phẩm nấm mối đen tươi và nấm mối đen sấy thăng hoa của cơ sở đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Sản phẩm được tiêu thụ rộng rãi tại các nhà hàng, chợ truyền thống và trên các nền tảng thương mại điện tử.

Đạt khẳng định, nông nghiệp hiện đại không còn là "làm nông theo cách cũ" mà đòi hỏi sự kết hợp giữa tri thức, công nghệ và tư duy kinh doanh sáng tạo.

"Người trẻ nếu thực sự có đam mê, dám bắt đầu từ quy mô nhỏ, biết tận dụng khoa học kỹ thuật và kiên trì học hỏi thì hoàn toàn có thể thành công. Đừng ngại quay về quê hương, bởi nông thôn hiện nay đang là nơi tiềm năng nhất cho phát triển nông nghiệp hiện đại và khởi nghiệp bền vững", anh bày tỏ quan điểm.

Đánh giá về mô hình này, ông Từ Hải Long – cán bộ Phòng Kinh tế xã Lịch Hội Thượng cho biết, mô hình trồng nấm mối đen của Nguyễn Tiến Đạt được nghiên cứu và thử nghiệm một cách bài bản, đang mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.

"Địa phương đang phối hợp với các đơn vị phân phối để hỗ trợ đầu ra cho sản phẩm, đồng thời tạo điều kiện để đoàn viên, thanh niên tiếp cận kỹ thuật nuôi trồng mới. Bản thân anh Đạt cũng rất nhiệt tình chia sẻ kinh nghiệm và hướng dẫn cho những bạn trẻ có mong muốn khởi nghiệp theo hướng nông nghiệp công nghệ cao", ông Long thông tin thêm.