Từ vùng đất cằn cỗi, bà con dân tộc Hrê chung sức xây dựng miền quê trù phú

Áp dụng mô hình nông nghiệp thông minh, xã miền núi Sơn Linh, tỉnh Quảng Ngãi đang chuyển mình mạnh mẽ. Nơi đây từng nổi tiếng với những đồi đất bạc màu, cây trồng chủ yếu là keo, mì, khiến cuộc sống người dân, đặc biệt là đồng bào Hrê, quanh năm vất vả, thu nhập bấp bênh.

Thế nhưng, vài năm trở lại đây, bức tranh nông nghiệp Sơn Linh đã có bước "lột xác" ngoạn mục. Chính quyền địa phương định hướng người dân chuyển đổi từ cây trồng giá trị thấp sang các loại cây ăn quả phù hợp thổ nhưỡng, dễ chăm sóc và cho thu hoạch quanh năm.

Điển hình là mô hình thành công của ông Đinh Văn Thơ (48 tuổi) - người có uy tín trong cộng đồng Hrê tại thôn Làng Trá. Trước đây, 3 ha đất đồi của gia đình chỉ trồng keo, mì hiệu quả thấp. Nhờ nguồn vốn hỗ trợ từ Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2030, ông mạnh dạn chuyển đổi sang trồng ổi lê xen bưởi da xanh - hai loại cây thích nghi tốt với khí hậu miền Trung, dễ tiêu thụ và mang lại giá trị kinh tế cao.

Mô hình trồng ổi lê xen bưởi da xanh đang biến những đồi đất sỏi đá ở thôn Làng Trá thành vùng nông nghiệp trù phú. Mảnh đất từng chai cứng, nghèo dinh dưỡng được ông Thơ cải tạo bằng cách đào ao tích nước, bón phân hữu cơ, bổ sung vi sinh để phục hồi độ màu mỡ. Sau gần ba năm, khu đồi khô cằn ngày nào đã khoác lên mình màu xanh mướt của vườn cây trĩu quả.

“Năm 2023, được hỗ trợ vốn và kỹ thuật, tôi quyết định chuyển sang cây ăn quả. Ổi cho thu hoạch sớm, còn bưởi là cây lâu năm, mang lại hiệu quả bền vững, vượt ngoài mong đợi”, ông Thơ chia sẻ.

Theo tính toán, cây ổi có vòng đời thu hoạch hơn 10 năm. Khác với cách làm nông truyền thống, ông Thơ chú trọng đầu tư kỹ thuật chăm sóc: vườn được cắt tỉa định kỳ để giữ tán thấp, dễ thu hoạch và giảm nguy cơ gãy đổ trong mùa mưa bão.

Để nâng cao hiệu quả, ông đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt công nghệ Israel, giúp phân bổ nước và dinh dưỡng đồng đều, tiết kiệm công sức và chi phí. Mỗi quả ổi được bọc riêng để tránh sâu bệnh và rám nắng, đảm bảo chất lượng đồng nhất.

Sau 9 tháng chăm sóc, vườn ổi bắt đầu cho thu hoạch đều đặn. Quả giòn ngọt, được thương lái ưa chuộng. Mỗi mùa thu hoạch, gia đình ông tạo việc làm cho khoảng 20 lao động thời vụ và 10 lao động thường xuyên.

“Ổi cho năng suất khoảng 30 - 40 kg/cây/năm, giá bán 18.000 - 20.000 đồng/kg, hiệu quả kinh tế gấp 3 - 4 lần cây trồng cũ. Còn bưởi tuy 3 - 4 năm mới cho trái, nhưng nhờ ổi cho thu nhập sớm, gia đình tôi vẫn duy trì nguồn tài chính ổn định”, ông Thơ nói.

Thành công của ông Thơ nhanh chóng lan tỏa trong cộng đồng, trở thành "chìa khóa" thoát nghèo bền vững. Nhiều hộ dân trong và ngoài xã đến tham quan, học hỏi và áp dụng mô hình. Đến nay, 25 hộ dân ở thôn Làng Trá đã chuyển đổi sang trồng cây ăn quả, bước đầu mang lại kết quả khả quan.

Ông Thơ thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc, từ cắt tỉa cành, tưới nhỏ giọt, bón phân hợp lý đến phòng trừ sâu bệnh bằng biện pháp sinh học. Ông Đinh Văn Minh (64 tuổi, cùng thôn) cho biết: "Nhờ hướng dẫn của ông Thơ, 9 sào ổi của gia đình tôi đã bắt đầu cho quả quanh năm, thu nhập ổn định, cuộc sống khá hơn trước nhiều".

Không chỉ giỏi làm kinh tế, ông Thơ còn tích cực giữ gìn, truyền dạy văn hóa Hrê cho thế hệ trẻ và tham gia quảng bá sản phẩm nông sản địa phương. Năm 2024, ông Đinh Văn Thơ đã được vinh danh Nông dân sản xuất giỏi cấp tỉnh.

Ông Võ Xuân Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Linh, đánh giá ông Đinh Văn Thơ là tấm gương tiên phong trong phát triển kinh tế, góp phần thay đổi cách làm nông nghiệp ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và bảo tồn bản sắc văn hóa Hrê. "Ông Thơ không chỉ phát triển kinh tế gia đình mà còn giúp hàng chục hộ khác nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống, gắn kết cộng đồng", ông Thanh nhấn mạnh.

Từ những vùng đồi bạc màu, những vườn cây xanh tốt giờ đây không chỉ mang lại thu nhập ổn định mà còn là minh chứng sống động cho tinh thần tự lực, dám đổi mới và khát vọng thoát nghèo bền vững của đồng bào Hrê tại vùng cao Quảng Ngãi.