Học sinh 13 tuổi nhập viện tâm thần sau khi bị giáo viên la mắng trong vụ đuối nước

Những tác động tưởng chừng rất nhỏ, cho đến các biến cố hay thảm họa, đều có thể in hằn lên tâm trí trẻ nhỏ. Nếu không được phát hiện, xử lý và can thiệp kịp thời sau những trải nghiệm này, cuộc sống và tương lai của trẻ có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

ThS.BSNT Đỗ Thùy Dung, Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) dẫn chứng một trường hợp bé trai 13 tuổi nhập viện vì rối loạn lo âu, trầm cảm sau sự cố suýt chết đuối. Nguyên nhân khởi phát đơn giản nhưng hậu quả tâm lý lại vô cùng nặng nề.

Theo chia sẻ, trước khi xảy ra sự việc, cậu bé bị cô giáo mắng trong lớp, bỏ học giữa giờ và ra bờ sông chơi. Không may, em trượt chân rơi xuống nước và bị dòng sông cuốn đi. Trong khoảng hai giờ, từ 2 đến 5 giờ chiều, em phải bám vào một vật nổi để sống sót trước khi được một thuyền chài phát hiện và cứu lên bờ.

Khi được cứu, trẻ trong tình trạng tím tái, lạnh cóng và hoảng loạn. Sau khi được ủ ấm và đưa đến viện, các bên liên quan, bao gồm cả cô giáo chủ nhiệm, đều có mặt. Khi gặp học sinh, cô giáo ngay lập tức trách mắng: "Tại sao lại có hành động dại dột như vậy?". Bệnh nhi sau đó được điều trị ổn định thể trạng và xuất viện, nhưng sang chấn tâm lý bắt đầu xuất hiện trong những ngày kế tiếp.

Đôi khi, biến cố với trẻ bắt nguồn từ những sự việc rất đơn giản, vì vậy việc thấu hiểu tâm lý trẻ là vô cùng quan trọng.

Trong vòng một tuần, cậu bé thường xuyên sợ hãi, cáu kỉnh, đêm ngủ giật mình, gặp ác mộng, vã mồ hôi, run rẩy và hồi hộp trống ngực. Em còn xuất hiện tình trạng tiểu dầm và phải ngủ cùng mẹ để được trấn an.

Khoảng một tháng sau, tình trạng tâm lý trở nên nghiêm trọng hơn. Trẻ dễ nổi nóng, buồn chán, khó tập trung học tập và cho biết bị bạn bè bắt nạt ở trường nên được đưa đến viện thăm khám.

Qua thăm khám, bác sĩ ghi nhận bệnh nhi có hội chứng trầm cảm và lo âu, kèm các triệu chứng cơ thể như buồn nôn, đau ngực, đau tay chân. Kết quả đánh giá tâm lý cho thấy mức độ trầm cảm và lo âu ở mức trung bình, được chẩn đoán theo dõi rối loạn hỗn hợp lo âu và trầm cảm. Bé trai được điều trị bằng thuốc kết hợp trị liệu tâm lý, tình trạng dần ổn định nhưng vẫn cần theo dõi chặt chẽ để phòng ngừa tái phát.

TS.BS Vũ Sơn Tùng, Trưởng Phòng Sức khỏe tâm thần trẻ em và vị thành niên, Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, trẻ em là nhóm đối tượng đặc biệt dễ tổn thương trước thảm họa và biến cố cuộc sống. Ở lứa tuổi này, não bộ và khả năng điều hòa cảm xúc vẫn đang phát triển, trong khi khả năng hiểu và diễn đạt cảm xúc còn hạn chế. Trẻ cũng phụ thuộc nhiều vào cha mẹ và môi trường xung quanh.

Đáng chú ý, phản ứng tâm lý của trẻ thường biểu hiện khác người lớn, nên đôi khi bị bỏ sót hoặc bị hiểu nhầm là hành vi "bướng bỉnh". Các rối loạn tâm lý thường gặp ở trẻ bao gồm phản ứng stress cấp, rối loạn stress sau sang chấn (PTSD), trầm cảm, lo âu, rối loạn giấc ngủ và các triệu chứng cơ thể hóa như đau đầu, đau bụng, căng cơ.

Việc phát hiện và can thiệp tâm lý sớm cho trẻ sau thảm họa, biến cố là vô cùng quan trọng.

Theo các chuyên gia, hỗ trợ tâm lý cần được thực hiện sớm ngay sau khi trẻ ổn định về thể chất. Trong giai đoạn sớm sau thảm họa, biện pháp can thiệp hiệu quả nhất là sơ cứu tâm lý (Psychological First Aid - PFA). Mục tiêu là giúp trẻ cảm thấy an toàn, ổn định cảm xúc, kết nối lại với các nguồn hỗ trợ xung quanh và không ép trẻ kể lại sang chấn khi chưa sẵn sàng.

Gia đình đóng vai trò then chốt trong quá trình hồi phục. Sự đồng hành, quan tâm và trấn an từ cha mẹ có thể giúp trẻ vượt qua nỗi sợ hãi và dần ổn định cuộc sống. Bên cạnh đó, trường học là môi trường quan trọng giúp trẻ phục hồi chức năng học tập và xã hội. Giáo viên có thể nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường, tạo môi trường lớp học ổn định và tổ chức hoạt động nhóm để tăng khả năng thích nghi cho trẻ.