Lựa chọn phương pháp sinh: Đâu là cách hạn chế lây truyền HIV cho trẻ?

Tuy nhiên, nhờ những tiến bộ vượt bậc của y học hiện đại, việc lựa chọn phương pháp sinh phù hợp dựa trên tình trạng điều trị của người mẹ có thể giảm thiểu tối đa nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con.

1. Vì sao giai đoạn chuyển dạ có nguy cơ lây truyền HIV cao nhất?

Trong quá trình chuyển dạ và sinh nở, trẻ sơ sinh tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch âm đạo và các chất bài tiết của mẹ - những môi trường có thể chứa virus HIV. Làn da và niêm mạc non nớt của trẻ khi tiếp xúc với nguồn virus này sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ lây nhiễm.

Ngoài ra, nhiều yếu tố khác có thể làm tăng nguy cơ này bao gồm: chuyển dạ kéo dài, vỡ ối sớm, các can thiệp sản khoa xâm lấn (như forceps, giác hút) hoặc tình trạng rách tầng sinh môn, chảy máu nhiều.

Chính vì vậy, lập kế hoạch sinh nở phù hợp dựa trên phác đồ điều trị ARV của mẹ, cùng với sự chăm sóc tại cơ sở y tế chuyên môn cao, là chìa khóa then chốt để bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi nguy cơ phơi nhiễm HIV.

2. Lựa chọn phương pháp sinh an toàn cho mẹ nhiễm HIV

Điều kiện tiên quyết để đưa ra chỉ định sinh là phải có kết quả xét nghiệm tải lượng virus HIV trong vòng 4 tuần cuối thai kỳ. Dựa trên chỉ số này, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp sinh tối ưu.

2.1. Sinh thường qua ngả âm đạo (khi đủ điều kiện)

Phương pháp này được xem xét khi: Mẹ đã điều trị ARV hiệu quả trên 12 tuần, tải lượng virus dưới 1000 copies/ml, không có bệnh lý sản khoa phức tạp và không có chỉ định mổ lấy thai vì lý do khác.

Lợi ích: An toàn, ít biến chứng, thời gian hồi phục nhanh, chi phí thấp và có thể thực hiện tại nhiều cơ sở y tế.

Lưu ý: Cần hạn chế tối đa các thủ thuật xâm lấn không cần thiết như bấm ối, dùng forceps và giảm thiểu số lần thăm khám âm đạo trong chuyển dạ.

2.2. Mổ lấy thai chủ động

Chỉ định áp dụng khi: Mẹ chưa điều trị ARV, điều trị muộn, tải lượng virus từ 1000 copies/ml trở lên hoặc không rõ, và không đảm bảo được điều kiện sinh thường an toàn.

Lợi ích: Giảm thiểu đáng kể thời gian trẻ tiếp xúc với dịch âm đạo và máu có chứa virus, từ đó hạn chế tối đa nguy cơ phơi nhiễm, đặc biệt khi virus chưa được kiểm soát tốt.

Lưu ý: Cần thực hiện mổ chủ động trước khi chuyển dạ hoặc vỡ ối, đồng thời chuẩn bị đầy đủ điều kiện chăm sóc hậu phẫu và dự phòng nhiễm khuẩn.

3. Quy trình chăm sóc sản khoa chuẩn trong chuyển dạ

Dù sinh thường hay sinh mổ, việc tuân thủ quy trình chăm sóc sản khoa chuẩn đóng vai trò quyết định trong phòng ngừa lây truyền HIV. Mọi bước can thiệp đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng để giảm thiểu rủi ro.

Đầu tiên, tránh các thủ thuật can thiệp âm đạo không cần thiết như bấm ối sớm, dùng forceps hay cắt tầng sinh môn không có chỉ định rõ ràng, vì chúng có thể tạo đường xâm nhập cho virus.

Thứ hai, cần quản lý chặt chẽ thời gian vỡ ối. Tốt nhất, thời gian từ lúc vỡ ối đến khi sinh không nên kéo dài quá 4-6 giờ để hạn chế cơ hội virus tiếp xúc với trẻ.

Trong khi sinh, mọi tổn thương như rách tầng sinh môn hay chảy máu cần được xử trí cầm máu và sát trùng nhanh chóng, triệt để. Ngay sau khi chào đời, trẻ phải được lau sạch và tắm sớm để loại bỏ hoàn toàn các dịch thể từ mẹ dính trên da. Đồng thời, trẻ cần được uống thuốc ARV dự phòng trong vòng 6 giờ đầu sau sinh theo đúng phác đồ của Bộ Y tế.

Có thể nói, hành trình sinh con an toàn của bà mẹ nhiễm HIV là một cuộc "chuyển dạ kép": vừa đảm bảo an toàn cho mẹ và bé, vừa phải ngăn chặn hiệu quả nguy cơ truyền virus. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, xét nghiệm đầy đủ và sự lựa chọn phương pháp sinh phù hợp, nguy cơ này hoàn toàn có thể được kiểm soát, mang đến cơ hội có con khỏe mạnh cho các bà mẹ nhiễm HIV.