Giá cả tăng cao, cư dân đô thị lớn chi tiêu ra sao?

Theo báo cáo mới nhất từ Cục Thống kê về Chỉ số giá sinh hoạt theo không gian (SCOLI) năm 2025, Hà Nội tiếp tục dẫn đầu cả nước về mức độ đắt đỏ. TP.HCM và Đà Nẵng lần lượt xếp ở vị trí thứ 4 và thứ 5 trong bảng xếp hạng này.

Kết quả khảo sát thực tế về giá cả sinh hoạt tại ba thành phố lớn hoàn toàn tương đồng với thứ hạng được công bố.

Chỉ số giá sinh hoạt theo không gian của Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng trong 5 năm gần đây cho thấy sự chênh lệch rõ rệt.

Hà Nội: Áp lực chi tiêu "nghẹt thở"

Trong bối cảnh kinh tế đô thị tăng trưởng nóng, người dân Thủ đô đang phải đối mặt với áp lực chi phí leo thang không ngừng. Từ nhà ở, thực phẩm, giáo dục, y tế đến giải trí, mọi khoản chi thiết yếu đều thiết lập mặt bằng mới, đẩy nhiều hộ gia đình vào cảnh "thắt lưng buộc bụng".

Ước tính, một người sống độc thân tại Hà Nội cần ít nhất 8 - 12 triệu đồng/tháng để có cuộc sống tạm ổn. Với gia đình 3-4 người, con số này dễ dàng vượt ngưỡng 25 triệu đồng. Trong khi đó, thu nhập bình quân của người dân chỉ dao động từ 8 - 15 triệu đồng/người/tháng, khiến việc cân đối thu chi trở thành bài toán hóc búa.

Chi phí nhà ở là điểm chênh lệch lớn nhất. Tại các phường trung tâm như Cầu Giấy, Kim Liên, Văn Miếu, một phòng trọ khép kín 20-30m² có giá từ 3,5 - 7 triệu đồng/tháng, với mức tăng giá 10-15% mỗi năm do cung không đủ cầu. Trong khi đó, mức giá tương ứng tại TP.HCM là 3 - 6 triệu đồng và Đà Nẵng chỉ từ 2 - 4 triệu đồng.

Chi phí ăn uống tại Hà Nội cũng cao hơn đáng kể. Tự nấu ăn tiết kiệm vẫn tốn 2,5 - 3,5 triệu đồng/tháng/người, còn ăn ngoài có thể lên tới 4-5 triệu. Một suất cơm bình dân hay tô phở có giá 40.000 - 70.000 đồng, đắt hơn so với 40.000 - 60.000 đồng ở TP.HCM và 25.000 - 35.000 đồng tại Đà Nẵng.

"Không chỉ phở, các món ăn sáng đều đắt. Một ổ bánh mì đầy đủ giá 20.000 - 25.000 đồng, phần xôi thịt cũng 15.000 - 20.000 đồng. Tôi phải dậy sớm nấu ăn sáng cho cả nhà để tiết kiệm", chị Thanh Lan (phường Hai Bà Trưng) chia sẻ.

Chi phí đi lại là gánh nặng khác, khoảng 1,5 - 2 triệu đồng/tháng cho xăng xe hoặc dịch vụ gọi xe. Nhiều người trẻ buộc phải thuê nhà ngoại thành để giảm tiền thuê, nhưng lại phải đánh đổi bằng chi phí và thời gian di chuyển.

Giáo dục là khoản chi "ngốn tiền" đáng kể. Học phí mẫu giáo có thể lên tới 4 - 5 triệu đồng/tháng nếu tính cả lớp chính quy và năng khiếu. Chị Phương Yến (phường Văn Miếu) cho biết chi phí học hành cho 3 con tốn không dưới 12 triệu đồng mỗi tháng dù đã cắt giảm tối đa.

"Nếu cắt hết học thêm, chi phí còn khoảng 4 - 5 triệu, nhưng con sẽ không theo kịp bạn bè. Tôi đành cắt các khoản khác để con được học đầy đủ", chị Yến tâm sự.

Các khoản phát sinh như y tế, hiếu hỉ, sửa chữa cũng dễ dàng "thổi bay" vài triệu đồng mỗi tháng. "Chỉ một lần con ốm đi khám đã mất tiền triệu, nếu nằm viện thì còn khủng khiếp hơn", chị Yến nói thêm.

Với mức chi cao ngất, nhiều gia đình trẻ dù tằn tiện vẫn rơi vào cảnh "chạy ăn từng bữa", thậm chí phải vay mượn cuối tháng.

TP.HCM: Chi tiêu hợp lý vẫn có thể dư dả

Tại TP.HCM, áp lực sinh hoạt phí cũng hiện hữu, nhưng với sự chủ động và kỷ luật tài chính, nhiều hộ gia đình vẫn có thể xoay xở và thậm chí tích lũy.

Gia đình anh Lê Phong (44 tuổi, phường Tam Bình) có tổng thu nhập gần 40 triệu đồng/tháng. Nhờ không phải thuê nhà, họ duy trì mức chi ổn định: 7 triệu cho con học lớp 7, 8 triệu tiền ăn (chủ yếu tự nấu), và 10 triệu cho các chi phí sinh hoạt khác. Tổng chi khoảng 25 triệu đồng, giúp gia đình dư ra gần 14 triệu để tiết kiệm và giải trí.

"Hiện vẫn đủ sống, thỉnh thoảng đi ăn ngoài hay đi chơi cũng không phải đắn đo nhiều", anh Phong chia sẻ.

Trường hợp chị Hồ Ngọc Phượng (phường Dĩ An, Bình Dương) là một minh chứng cho sự tính toán chi li. Là mẹ đơn thân nuôi 2 con, thu nhập từ nghề xe ôm công nghệ của chị dao động 9-10 triệu đồng/tháng. Chị thuê trọ giá rẻ (2 triệu/tháng), các con đi bộ hoặc xe buýt để tiết kiệm. Khoản chi lớn nhất là học phí, nhưng nhờ con trai đi làm thêm (2-3 triệu/tháng) và cả nhà tự nấu ăn (3 triệu/tháng), chị vẫn cố gắng dành dụm vài trăm nghìn mỗi tháng để phòng thân.

Gia đình chị Trần Thị Thanh Thúy (37 tuổi, phường Bình Trưng) với tổng thu nhập 28 triệu đồng/tháng từ bán đồ ăn sáng và nghề tài xế phải gánh chi phí cho 4 người. Trong đó, 10 triệu cho học tập hai con tiểu học, 8-9 triệu tiền ăn, 3 triệu tiền thuê nhà và 1 triệu điện nước. Sau khi trừ các khoản thiết yếu, số tiền còn lại rất ít, buộc gia đình phải cắt giảm tối đa mọi chi tiêu không cần thiết.

"Thu nhập không tăng mà chi phí cái gì cũng lên, phải tính toán rất kỹ", chị Thúy cho biết.

Đà Nẵng: Cuộc sống "dễ thở", dễ tích lũy

Giữa bối cảnh sinh hoạt phí tại các đô thị lớn tăng cao, Đà Nẵng được đánh giá là điểm đến có mức sống "dễ thở" hơn hẳn nhờ giá nhà ở hợp lý, chi phí ăn uống, đi lại vừa phải và nhịp sống không quá gấp gáp.

Chị Trần Thị Oanh (39 tuổi, phường Cẩm Lệ) có tổng thu nhập gia đình 35 triệu đồng/tháng. Nhờ sở hữu nhà riêng và làm việc gần nhà, chi tiêu hàng tháng của họ chưa bao giờ vượt 20 triệu: 1,2 triệu tiền thực phẩm/tuần, 7 triệu học phí hai con, 2 triệu điện nước. Khoản dư đều đặn được đem đi tiết kiệm.

Chị Oanh so sánh: "Một tô phở đầy đủ ở trung tâm Đà Nẵng giá không quá 35.000 đồng, trong khi ở Hà Nội lên tới 60.000 đồng. Đĩa cơm bình dân Đà Nẵng 25.000-30.000 đồng, Hà Nội ít nhất 40.000 đồng".

Ở khu vực ven đô, mức sống còn thấp hơn. Vợ chồng anh Nguyễn Khánh (phường Điện Bàn Đông) thuê phòng trọ 500.000 đồng/tháng và mặt bằng sửa xe 3 triệu đồng/tháng. Với tổng thu nhập 25 triệu đồng từ lương công nhân và tiệm sửa xe, họ trang trải đủ chi phí sinh hoạt và nuôi con học lớp 3. Nhờ chi tiêu "dễ thở", sau 15 năm tích góp, họ đã mua được lô đất 800 triệu đồng và dự định xây nhà trong năm nay.

Theo số liệu từ Cục Thống kê, chỉ số giá sinh hoạt tại Hà Nội cao hơn TP.HCM và Đà Nẵng ở nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ. Cụ thể, giá thiết bị gia dụng tại TP.HCM bằng 93,66%, giá may mặc, giày dép bằng 94,33%, và chi phí nhà ở, điện nước bằng 97,23% so với Hà Nội. Tại Đà Nẵng, chi phí giáo dục chỉ bằng 91,79%, dịch vụ y tế bằng 95,87%, và hàng ăn, dịch vụ ăn uống bằng 98,47% so với Thủ đô.