Đến tuổi xế chiều, tôi nghiệm ra điều này sau thời gian ở với các con: Của dành riêng mới thực sự là nơi nương tựa an yên.

Tuổi già không phải lúc nào cũng là quãng thời gian an nhàn bên con cháu. Đối với tôi, hành trình bước vào ngưỡng cửa 70 mới là lúc tôi nhận ra mình đã trở thành gánh nặng. Cả đời hy sinh vì chồng con, quen với nhịn ăn nhịn mặc, tôi luôn tin rằng chỉ cần con cái nên người thì về già có cực khổ cũng cam lòng.

Mọi thứ thay đổi vào sinh nhật 70 tuổi của tôi. Trong bữa tiệc sum vầy hiếm hoi, con trai cả đề xuất: “Mẹ già rồi, từ nay cứ luân phiên ở với mỗi nhà ba tháng để anh em cùng chăm sóc.” Lời đề nghị khiến tôi xúc động rơi nước mắt, tin rằng mình đã nuôi con thành công. Nhưng tôi không ngờ, đó lại là khởi đầu cho một cuộc sống “ở nhờ” đầy tủi hờn.

Bắt đầu từ nhà con trai cả, tôi nhanh chóng cảm nhận được sự bất tiện. Ánh mắt con dâu mỗi khi tôi bật đèn trễ, tiếng thở dài khe khẽ lúc quên tắt quạt, những bữa cơm ngày càng đạm bạc. Mọi thứ trở nên rõ ràng hơn khi tôi nghe lỏm được cuộc cãi vã về tiền sinh hoạt, tiền điện nước của con. Nằm trên ghế sofa đêm ấy, nước mắt tôi lặng lẽ chảy, lần đầu hiểu thế nào là cảm giác “ở nhờ” chính nhà con ruột.

Chuyển đến nhà con gái thứ hai khá giả, tôi lại càng thấy lạc lõng. Sự đủ đầy về vật chất không bù đắp được khoảng cách thế hệ. Tôi sống trong nỗi sợ làm phiền, sợ dùng nhầm đồ, sợ bị cho là nhiều lời. Một bát canh gà bị pha loãng để “ăn cho mát” khiến tôi chạnh lòng nhận ra: mình đang phải tự điều chỉnh để phù hợp với gia đình của con.

Nhà con trai thứ ba là nơi tôi thấm thía câu “có tiền chưa chắc đã có tình.” Mọi thứ từ thuốc men đến sinh hoạt đều được giải quyết bằng tiền một cách lạnh lẽo. Tôi sống trong căn phòng tiện nghi như một nghĩa vụ phải hoàn thành, nơi số tiền trong tay quyết định cách tôi được đối xử.

Chỉ ở căn hộ nhỏ chật chội của con gái út, tôi mới tìm thấy chút hơi ấm thật sự. Nhưng chính tại đây, tôi lại thấy rõ nhất gánh nặng cơm áo gạo tiền đè lên vai con. Những đêm con tính toán chi tiêu, thở dài trong im lặng, lòng tôi quặn đau. Tôi tự hỏi: phải chăng sự hiện diện của mình, dù xuất phát từ tình thương, lại vô tình trở thành thêm một gánh nặng?

Cuộc gặp gỡ với người đồng nghiệp cũ trong công viên đã thay đổi mọi thứ. Chị nói: “Già rồi, có tiền trong tay không phải để hưởng thụ, mà để không phải cúi đầu xin ai.” Câu nói ấy khiến tôi suy nghĩ nhiều ngày.

Tôi quyết định đến thăm một viện dưỡng lão. Nơi đó không sang trọng nhưng sạch sẽ, yên tĩnh, với mức phí vừa đủ để tôi tự chi trả bằng số tiền tiết kiệm ít ỏi. Khi thông báo quyết định, các con phản đối dữ dội. Nhưng tôi đã mệt nhoài với cuộc sống luân phiên, với những ánh mắt ái ngại và không khí nặng nề.

Ngày rời đi, tôi chỉ mang theo một vali cũ. Nhìn các con đứng đó, tôi không oán trách. Chúng không bất hiếu, chỉ là cuộc sống thời nay quá nhiều áp lực. Khi cánh cửa phòng viện dưỡng lão khép lại, lòng tôi bỗng nhẹ bẫng. Bài học xương máu cuối đời dạy tôi một điều: Về già, lương hưu trong tay không phải để mua hạnh phúc, mà để giữ lấy phẩm giá. Tiền không thay thế được tình thân, nhưng thiếu tiền, tình thân cũng khó trọn vẹn.