Đến năm 2026, một loại giấy tờ mới có thể thay thế hộ chiếu khi ra vào lãnh thổ quốc gia?

Bạn có biết, ngoài hộ chiếu (passport), còn có những giấy tờ nào có thể sử dụng để xuất nhập cảnh hợp pháp không? Theo các hiệp ước quốc tế và Luật Căn cước 2023, một số loại giấy tờ đặc thù có giá trị thay thế hộ chiếu trong những trường hợp cụ thể. Dưới đây là câu trả lời chi tiết và cập nhật nhất.

1. Giấy Thông Hành (Border Pass)

Đây là loại giấy tờ phổ biến nhất dùng để thay thế hộ chiếu, nhưng chỉ có hiệu lực tại các quốc gia có chung đường biên giới với Việt Nam như Trung Quốc, Lào, Campuchia. Đối tượng được cấp là cư dân biên giới, cán bộ công chức đi công tác hoặc khách du lịch trong phạm vi vùng biên giới. Giấy thông hành có thời hạn ngắn (thường khoảng 12 tháng) và chỉ dùng để qua lại các cửa khẩu đường bộ giữa hai nước.

2. Thẻ Căn Cước Công Dân Gắn Chip

Theo Luật Căn cước 2023, thẻ căn cước có thể được sử dụng thay thế hộ chiếu khi Việt Nam và nước ngoài có ký kết điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế cho phép. Hiện nay, các nước trong khối ASEAN như Thái Lan, Singapore, Indonesia... đang đẩy mạnh lộ trình này. Người dân có thể đi qua cổng kiểm soát tự động (e-gate) tại sân bay bằng cách quét chip trên thẻ căn cước nếu quốc gia đến chấp nhận.

3. Thẻ Đi Lại Doanh Nhân APEC (ABTC)

Đây là "thẻ thông hành vàng" dành cho doanh nhân thường xuyên đi lại trong khối APEC. Thẻ ABTC do cơ quan có thẩm quyền của nền kinh tế thành viên cấp, cho phép miễn visa, nhập cảnh không giới hạn và lưu trú từ 60-90 ngày tại 19 nền kinh tế thành viên như Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore... Khi sử dụng, doanh nhân thường chỉ cần trình thẻ này kèm hộ chiếu và được ưu tiên qua lối đi riêng tại sân bay.

4. Giấy Xác Nhận Nhân Thân (Cho Người Mất Hộ Chiếu)

Trong tình huống khẩn cấp như bị mất hoặc hết hạn hộ chiếu khi đang ở nước ngoài, cơ quan đại diện Việt Nam tại nước sở tại sẽ cấp giấy thông hành hoặc giấy xác nhận nhân thân. Loại giấy tờ này chỉ có giá trị một lần, dùng để làm thủ tục nhập cảnh trở lại Việt Nam.

Xu Hướng Tự Động Hóa và Quy Định Xử Phạt Mới

Từ năm 2025, thủ tục xuất nhập cảnh sẽ có bước chuyển mình lớn. Cơ quan chức năng sẽ không đóng dấu trực tiếp lên hộ chiếu nữa mà lưu trữ thông tin điện tử. Việc đăng ký sử dụng cổng kiểm soát tự động (e-gate) tại các sân bay lớn như Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng được khuyến khích để rút ngắn thời gian. Hành khách sẽ được chụp ảnh chân dung và lấy dấu vân tay để xác thực danh tính.

Đặc biệt, từ ngày 15/12/2025, Nghị định 282/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, quy định chi tiết các mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xuất nhập cảnh. Mức phạt có thể dao động từ cảnh cáo, phạt tiền vài trăm nghìn đồng đối với lỗi không mang theo giấy tờ, lên đến 30-40 triệu đồng và áp dụng hình thức trục xuất đối với các hành vi nghiêm trọng như sử dụng giấy tờ giả, tổ chức xuất nhập cảnh trái phép, hoặc cư trú quá hạn kéo dài.

Nắm rõ các loại giấy tờ thay thế và quy định mới nhất không chỉ giúp hành trình của bạn thuận lợi, nhanh chóng hơn mà còn tránh được những rắc rối pháp lý không đáng có.