Từng là món quê dân dã ăn mãi phát ngán, nay thành đặc sản hút khách giá 50.000 đồng/kg, lại tốt cho sức khỏe

Từng là loại rau dân dã mọc xanh trên những giàn leo ở vùng quê, ngọn su su một thời gắn liền với bữa cơm đạm bạc của nhiều gia đình vì dễ trồng, nhanh cho thu hoạch và gần như có thể hái quanh năm. Tuy nhiên, vài năm gần đây, loại rau xanh non này ngày càng được ưa chuộng tại các nhà hàng, quán ăn ở thành phố, trở thành đặc sản rau sạch được nhiều thực khách tìm kiếm nhờ vị ngọt thanh, giòn mềm và dễ chế biến.

Ngọn su su là phần đọt non, lá non và tua cuốn non của cây su su, một loại dây leo thuộc họ bầu bí. Cây su su được trồng phổ biến ở những vùng có khí hậu mát mẻ như Tây Bắc, Lâm Đồng và một số khu vực miền núi. Nếu quả su su là loại rau củ quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày, thì ngọn su su lại được xem là phần ngon nhất của cây nhờ độ mềm non, tươi mát và hàm lượng dinh dưỡng cao.

Cây su su sinh trưởng rất nhanh, chỉ sau một thời gian ngắn đã có thể phủ kín giàn. Người trồng thường xuyên cắt ngọn để kích thích cây ra nhánh mới, nhờ đó việc thu hoạch có thể diễn ra liên tục. Phần ngọn su su ngon nhất thường dài khoảng 20-30cm, còn xanh non, chưa bị xơ cứng. Vào mùa mưa hoặc khi thời tiết mát mẻ, ngọn su su phát triển xanh tốt hơn, cho chất lượng rau giòn ngọt hơn. Tại nhiều vùng miền núi phía Bắc, su su gần như được thu hái quanh năm, trong đó rộ nhất từ cuối xuân đến đầu đông.

Điểm khiến ngọn su su được nhiều người yêu thích chính là hương vị đặc trưng khó lẫn. Không giống một số loại rau leo có vị hăng hoặc nhiều nhựa, ngọn su su có vị ngọt thanh tự nhiên, mềm nhưng vẫn giữ được độ giòn nhẹ khi ăn. Lá non không đắng gắt, thân non mọng nước, tạo cảm giác tươi mát khi nhai. Nhờ hương vị nhẹ nhàng, loại rau này dễ kết hợp với nhiều nguyên liệu khác mà không làm át đi vị chính của món ăn.

Trước đây, ở các vùng quê và miền núi, ngọn su su chủ yếu được dùng để luộc chấm mắm, xào tỏi hoặc nấu canh. Những món ăn giản dị ấy từng gắn bó với ký ức tuổi thơ của nhiều người trong những ngày còn khó khăn. Do cây su su dễ trồng, ít sâu bệnh và không cần chăm sóc cầu kỳ, nhiều gia đình thường trồng vài giàn trước sân hoặc sau vườn để có rau ăn quanh năm.

Thế nhưng, khi xu hướng ẩm thực xanh, ăn sạch và các món rau đặc sản vùng miền ngày càng được quan tâm, ngọn su su dần có vị thế mới trên thị trường. Tại nhiều nhà hàng ở thành phố, nhất là những quán chuyên món núi rừng, món quê hoặc thực dưỡng, ngọn su su trở thành lựa chọn được thực khách gọi nhiều nhờ hương vị lạ miệng nhưng dễ ăn. Không ít người lần đầu thưởng thức đã bất ngờ vì một loại rau từng rất dân dã lại có thể hấp dẫn đến vậy.

Từ nguyên liệu quen thuộc trong vườn nhà, ngọn su su hiện được chế biến thành nhiều món ngon như ngọn su su xào tỏi, xào bò, xào nấm, luộc chấm kho quẹt, nấu canh tôm, nhúng lẩu hoặc làm salad rau xanh. Ở một số nhà hàng cao cấp, đầu bếp còn kết hợp ngọn su su với thịt hun khói, hải sản hoặc áp chảo nhanh để giữ trọn độ giòn ngọt tự nhiên. Trong đó, ngọn su su xào tỏi vẫn là món phổ biến nhất vì làm nổi bật hương vị nguyên bản của loại rau này.

Giá ngọn su su hiện nay không còn rẻ như trước. Tại vùng trồng, loại rau này thường có giá khoảng 10.000-20.000 đồng/kg, nhưng ở các thành phố lớn hoặc khi đã được chế biến trong nhà hàng, giá món ăn từ ngọn su su có thể cao hơn nhiều, có nơi lên tới khoảng 50.000 đồng/kg. Vào mùa mưa hoặc thời điểm nguồn cung khan hiếm, giá ngọn su su tươi còn có thể tăng do nhu cầu tiêu thụ lớn.

Những lợi ích của ngọn su su đối với sức khỏe

Ít calo, phù hợp với người muốn giữ dáng

Ngọn su su chứa nhiều vitamin và khoáng chất cần thiết như vitamin A, B1, B2, kali, canxi, magie và sắt, trong khi lượng calo lại rất thấp, chỉ khoảng 17 calo trong 100g. Nhờ không chứa cholesterol và giàu dưỡng chất, ngọn su su được xem là loại rau phù hợp với người ăn kiêng, người muốn giảm cân hoặc theo đuổi chế độ ăn uống lành mạnh.

Giàu chất xơ, tốt cho hệ tiêu hóa

So với nhiều loại rau quen thuộc, ngọn su su có hàm lượng chất xơ khá dồi dào, giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ tiêu hóa và hạn chế tình trạng táo bón. Các hợp chất như pectin và lignin còn góp phần làm sạch đường ruột, hỗ trợ cơ thể đào thải cặn bã hiệu quả hơn.

Hỗ trợ xương và răng chắc khỏe

Ngọn su su chứa lượng phốt pho đáng kể, đây là khoáng chất có vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và duy trì hệ xương, răng. Ngoài ra, phốt pho còn tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng, giúp cơ thể vận hành ổn định hơn.

Bổ sung sắt tự nhiên cho cơ thể

Loại rau này cũng là nguồn cung cấp sắt tự nhiên khá tốt, hỗ trợ quá trình tạo máu và góp phần tăng cường hoạt động của não bộ. Với người ăn chay hoặc những người hạn chế sử dụng thịt đỏ, ngọn su su có thể là lựa chọn phù hợp để bổ sung sắt trong bữa ăn hằng ngày.

Giàu kẽm, hỗ trợ chức năng thần kinh

Hàm lượng kẽm trong ngọn su su tương đối cao, có thể hỗ trợ hoạt động của hệ thần kinh, góp phần tăng cường sức khỏe sinh lý nam giới và giúp làm chậm một số dấu hiệu suy giảm liên quan đến tuổi tác.

Thanh lọc cơ thể, hỗ trợ phòng ngừa bệnh tật

Ngọn su su chứa asparagin, một hợp chất có khả năng hỗ trợ quá trình đào thải độc tố ra khỏi cơ thể. Bên cạnh đó, lượng chất xơ dồi dào trong loại rau này còn giúp hạn chế tích tụ chất béo, làm sạch đường ruột, từ đó góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến hệ tiêu hóa, đặc biệt là ung thư đại trực tràng.