Từ món bỏ đi cho vật nuôi, loài cá quê nay thành đặc sản được yêu thích, giàu dưỡng chất vượt trội cả cá hồi.

Cá trích - món "cá nhà nghèo" một thời của vùng biển miền Trung, nay đã lột xác trở thành đặc sản được săn lùng. Loài cá nhỏ, nhiều xương dăm từng được dùng làm thức ăn cho gia súc, giờ đây lại chiếm vị trí khoái khẩu trên bàn ăn của nhiều gia đình Việt.

Cá trích (tên tiếng Anh: Sardinella) khi trưởng thành chỉ dài khoảng 15cm, nặng chừng 100g. Chúng sở hữu thân hình thon dài với lớp vảy ánh xanh bạc đẹp mắt và đặc điểm nhận dạng dễ thấy là phần bụng có răng cưa sắc. Trên thế giới có khoảng 20 loài, nhưng phổ biến nhất tại Việt Nam là cá trích tròn (cá trích lầm) và cá trích xương (cá trích ve).

Cá trích xương mới là loài được ưa chuộng nhờ thân bạc sáng, thịt trắng, chắc, thơm và béo nhẹ. Dù có nhiều xương dăm nhưng hương vị đậm đà của chúng lại rất "được lòng" giới sành ăn. Trái ngược, cá trích tròn tuy thịt nhiều, ít xương nhưng thịt đỏ và giá trị dinh dưỡng không cao nên ít phổ biến hơn.

Mỗi mùa cá về, hình ảnh những sọt cá trích lấp lánh vảy bạc ngập tràn chợ quê đã trở nên quen thuộc. Trong ký ức của nhiều người dân ven biển, đây là loài cá gắn liền với những năm tháng khó khăn, thường được chế biến thành các món dân dã như kho, nướng, rim mặn hay làm gỏi, món nào cũng đưa cơm.

Giá trị thương mại của cá trích hiện nay đã thay đổi đáng kể. Trên các sàn thương mại điện tử và cửa hàng thực phẩm, cá trích tươi làm sạch, cấp đông được bán với giá dao động từ 90.000 đến 120.000 đồng/kg (khoảng 10-12 con). Đặc biệt, cá trích nướng sẵn có giá lên đến 150.000 đồng/kg, cao gấp nhiều lần so với trước đây.

Bí quyết chọn cá trích tươi ngon: Mắt cá phải trong, sáng; mang cá hồng tươi, không thâm đen; thân cá săn chắc, có độ đàn hồi khi ấn nhẹ; da bóng, vảy bám chặt và tỏa ra mùi biển đặc trưng, không có mùi tanh nồng.

Về giá trị dinh dưỡng, cá trích được đánh giá rất cao. Số liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy, trong 100g cá trích chứa khoảng 23g protein, thậm chí cao hơn cả cá hồi (chỉ khoảng 20g/100g). Đây còn là nguồn cung cấp dồi dào omega-3, vitamin D, canxi và các khoáng chất thiết yếu, có lợi cho tim mạch, xương khớp và não bộ.

Lợi ích sức khỏe nổi bật của cá trích

Tốt cho tim mạch: Hàm lượng axit béo omega-3 (DHA và EPA) dồi dào trong cá trích giúp giảm triglyceride (mỡ máu xấu), kháng viêm, tăng độ đàn hồi mạch máu và ngăn ngừa hình thành cục máu đông, từ đó hỗ trợ hệ tim mạch hoạt động ổn định.

Hỗ trợ và bảo vệ não bộ: DHA là thành phần thiết yếu cho cấu trúc não, cần thiết cho trí nhớ và tư duy. Chế độ ăn giàu DHA từ cá trích có thể nâng cao khả năng nhận thức, duy trì trí nhớ và làm chậm quá trình thoái hóa thần kinh.

Cải thiện khả năng nhận thức: Omega-3 trong cá trích góp phần nâng cao hiệu suất hoạt động não bộ, giúp tăng khả năng tập trung và xử lý thông tin, có lợi cho người lao động trí óc và người cao tuổi.

Tốt cho hệ xương: Là nguồn vitamin D tự nhiên, cá trích đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hấp thu canxi, giúp xương chắc khỏe và phòng ngừa loãng xương.

Giàu chất chống oxy hóa: Cá trích cung cấp selen và vitamin E dồi dào, giúp tăng cường hệ miễn dịch, bảo vệ tế bào trước tác hại của gốc tự do. Chỉ 100g cá trích có thể đáp ứng hơn 50% nhu cầu selen khuyến nghị hàng ngày.

Cung cấp protein chất lượng cao: Protein trong cá trích dễ hấp thu, cần thiết cho quá trình tái tạo tế bào, phát triển cơ bắp và duy trì làn da, mái tóc khỏe mạnh.

Lưu ý quan trọng: Một số dạng chế biến như cá trích muối hoặc lên men có thể chứa hàm lượng natri cao. Người đang kiểm soát huyết áp hoặc có vấn đề về tim mạch nên hạn chế sử dụng các sản phẩm này.