Điểm mới quan trọng ở bài thi Văn vào lớp 10 tại các địa phương năm 2026

Ninh Bình và Đà Nẵng trở thành hai địa phương tiên phong trên cả nước tổ chức kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập năm 2026. Đáng chú ý, cấu trúc đề thi môn Ngữ văn tại hai tỉnh thành này đã có những điều chỉnh quan trọng ở phần viết bài văn nghị luận, thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận và các chuyên gia giáo dục.

Tại TP Đà Nẵng, sau những thay đổi về địa giới hành chính, đề thi tuyển sinh lớp 10 năm 2026 chính thức áp dụng định dạng và cấu trúc theo chuẩn của Đà Nẵng trước đây. Cụ thể, bài văn nghị luận được quy định dung lượng khoảng 600 chữ. Điều này đồng nghĩa với việc học sinh tại khu vực tỉnh Quảng Nam cũ sẽ phải làm quen với yêu cầu mới về số chữ, thay vì cách làm bài không giới hạn dung lượng như các năm trước.

Trái ngược với xu hướng của Đà Nẵng, tỉnh Ninh Bình lại lựa chọn phương án bãi bỏ giới hạn số chữ trong bài văn nghị luận xã hội. Cấu trúc đề thi môn Ngữ văn năm 2026 của Ninh Bình được điều chỉnh tương tự như định dạng của tỉnh Nam Định cũ. Trước đó, trong kỳ thi năm 2025, Ninh Bình từng quy định bài nghị luận không quá 500 chữ, trong khi các tỉnh lân cận như Nam Định và Hà Nam lại để ngỏ về dung lượng.

Đánh giá về những thay đổi này, cô Nguyễn Thu Thủy, giáo viên Ngữ văn tại Hà Nội, bày tỏ sự đồng tình với phương án không giới hạn số chữ tối đa. Theo cô Thủy, văn học là không gian của cảm xúc và tư duy sáng tạo, do đó không nên "đóng khung" năng lực của học sinh bằng những con số cứng nhắc. Những học sinh có vốn sống phong phú, khả năng lập luận sắc bén và tốc độ viết tốt cần được trao cơ hội để phát huy tối đa thực lực trong thời gian làm bài.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng viết dài không đồng nghĩa với điểm cao. Một bài văn xuất sắc vẫn phải đảm bảo đi đúng trọng tâm, luận điểm rõ ràng, lập luận chặt chẽ và dẫn chứng thuyết phục. Việc loại bỏ giới hạn chữ nhằm mục đích xóa bỏ áp lực "đếm chữ" cho học sinh, nhưng đồng thời yêu cầu các em phải biết kiểm soát nội dung, tránh viết lan man, rỗng ý.

Dưới góc độ chuyên môn, cô Trần Thị Thanh Xuân (giáo viên THCS tại Hà Nội) nhận định đề thi của cả Ninh Bình và Đà Nẵng năm 2026 đều bám sát tinh thần đổi mới của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Xu hướng chung là chuyển dịch từ việc kiểm tra kiến thức học thuộc lòng sang đánh giá năng lực tư duy, đọc hiểu và khả năng bày tỏ quan điểm cá nhân một cách độc lập.

Phân tích sâu hơn, cô Xuân cho rằng đề thi của Ninh Bình tạo không gian mở cho cảm xúc, phù hợp với những học sinh có lối diễn đạt tự nhiên. Trong khi đó, đề thi của TP Đà Nẵng lại thể hiện tư duy khảo thí hiện đại khi duy trì giới hạn 600 chữ, giúp đánh giá khả năng chắt lọc ý tưởng và tư duy logic của thí sinh. Quy định này cũng giúp hạn chế tình trạng học sinh sử dụng văn mẫu tràn lan hoặc viết dài nhưng thiếu chiều sâu.

Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm 2026 tại Ninh Bình và Đà Nẵng đã gửi đi thông điệp mạnh mẽ về việc đổi mới phương pháp dạy và học môn Ngữ văn. Học sinh cần thay đổi tư duy, không nên lệ thuộc vào các bài văn mẫu mà phải rèn luyện kỹ năng đọc hiểu, khả năng quan sát thực tế và trình bày chính kiến cá nhân một cách thuyết phục và logic nhất.