Những lời vô tình cha mẹ thốt ra khiến trẻ tổn thương mỗi ngày

Chắc hắn không ít phụ huynh đã từng lâm vào cảnh này: ngồi kèm con học bài, vô thức thốt lên: “Câu hỏi dễ thế mà con cũng không làm được sao?”. Hay khi con mắc sai lầm, bố mẹ lại nhắc đi nhắc lại: “Mẹ đã bảo rồi, không nghe giờ hối hận chưa?”.

Những câu nói tưởng chừng xuất phát từ sự lo lắng và mong con tốt hơn, nhưng nếu lặp lại thường xuyên, chúng lại như những “mũi gai” vô hình bào mòn sự tự tin, động lực và tinh thần học hỏi của trẻ nhỏ.

Chuyên gia tâm lý khuyến cáo phụ huynh nên tránh 4 câu nói “cửa miệng” này khi giao tiếp với con. Quan trọng hơn, hãy học cách thay thế bằng những lời tích cực, giúp nuôi dưỡng sự tự tin và tư duy phát triển cho trẻ.

1. “Sao con lại ngốc đến thế?” – Câu nói bào mòn lòng tự trọng

Khi trẻ gặp khó khăn, như mãi vẽ không đẹp hay xây tháp Lego cứ đổ hoài, nhiều bố mẹ vì sốt ruột mà buột miệng: “Sao con ngốc thế? Việc đơn giản vậy cũng không xong.”

Lời nói này, dù xuất phát từ ý tốt, lại vô tình trở thành nhát dao cứa vào lòng tự tin của trẻ. Trẻ bắt đầu nghi ngờ năng lực bản thân, cảm thấy mình kém cỏi và dần mất hứng thú khám phá, thử nghiệm. Điều trẻ cần nhất không phải lời phán xét, mà là sự nâng đỡ và định hướng kiên nhẫn.

Lời nên nói: “Không sao đâu con, mình cùng thử lại nhé. Chỗ này mình xem có thể điều chỉnh thế nào? Mẹ tin con làm được, cứ bình tĩnh, từng bước một sẽ ổn thôi.”

Cách phản hồi nhẹ nhàng này giúp trẻ bình tĩnh, khơi gợi cảm giác “mình có thể”, từ đó xây dựng sự kiên trì và tư duy giải quyết vấn đề – nền tảng cho sự trưởng thành vững vàng.

2. “Mẹ đã nói rồi, con sẽ hối hận!” – Câu nói khiến trẻ sợ sai

Trẻ làm đổ sữa, để quên đồ hay làm hỏng món đồ chơi… nhiều phụ huynh phản ứng ngay: “Bảo mà không nghe, giờ hối hận chưa?”. Câu nói này, với ý nhắc nhở, lại gieo vào trẻ cảm giác tội lỗi, xấu hổ và bị phán xét.

Lâu dần, trẻ hình thành tâm lý sợ sai, sợ thừa nhận khó khăn vì lo bị trách mắng. Điều này vô tình cướp đi cơ hội quý giá để trẻ học hỏi từ chính sai lầm của mình.

Lời nên nói: “Không sao đâu, ai cũng có lúc mắc lỗi mà. Giờ mình cùng xem lần sau có thể làm gì để tránh nhé? Ví dụ, trước khi ra ngoài, mình cùng kiểm tra đồ đạc một lượt con nhé?”

Phản hồi tích cực này tạo cho trẻ cảm giác an toàn, dám đối mặt với vấn đề và dần phát triển kỹ năng tự chủ, xử lý tình huống.

3. “Nhìn con nhà người ta kìa!” – Câu nói giết chết sự tự tin

So sánh con với “con nhà người ta” là thói quen vô thức của nhiều phụ huynh: “Bạn Minh toàn điểm 10, còn con thì…”. Câu nói tưởng khích lệ lại khiến trẻ cảm thấy bản thân thua kém, tự ti và mất niềm tin. Thậm chí, trẻ có thể nảy sinh sự ghen tị, xa lánh với bạn bè.

Mỗi đứa trẻ là một cá thể độc đáo với tốc độ phát triển và điểm mạnh riêng. So sánh chỉ khiến trẻ thu mình, trong khi điều chúng cần là sự ghi nhận và đồng hành trên chính hành trình của mình.

Lời nên nói: “Bài kiểm tra lần này con đã tăng 2 điểm rồi, mẹ thấy rõ sự cố gắng của con. Mình cùng xem phần nào con muốn cải thiện thêm nhé?”

Cách nói này giúp trẻ tập trung vào sự tiến bộ của bản thân, xây dựng động lực nội tại và cảm thấy được tôn trọng.

4. “Không ngoan, mẹ bỏ con đấy!” – Câu nói phá vỡ cảm giác an toàn

Đe dọa kiểu “mẹ sẽ bỏ con” là câu nói gây tổn thương sâu sắc nhất. Nó khiến trẻ hoảng sợ, luôn lo lắng về việc bị bỏ rơi, mất đi tình yêu thương của bố mẹ. Cảm giác an toàn – nền tảng cho sức khỏe tinh thần của trẻ – bị rạn nứt.

Lời nên nói: “Mẹ biết con rất thích món đồ chơi này, nhưng hôm nay chúng mình không mua nhé. Nếu con ngoan, tối nay mẹ con mình cùng chơi trò con thích, được không?”

Trẻ em cần thời gian và không gian để lớn lên trong an toàn. Giao tiếp với con là một nghệ thuật đòi hỏi sự kiên nhẫn và không ngừng học hỏi từ chính các bậc cha mẹ.

Hãy tránh những lời nói vô tình làm tổn thương, thay vào đó, sử dụng ngôn từ ấm áp, tôn trọng và khích lệ. Một môi trường gia đình đầy yêu thương và thấu hiểu chính là nền tảng vững chắc nhất để nuôi dưỡng những đứa trẻ tự tin, kiên cường và biết yêu thương trong tương lai.