Ba phương thức cha mẹ vô tình khiến phúc phần của con trẻ hao hụt

Khi cha mẹ xây dựng nền tảng vững chắc và đồng hành đúng cách, con cái sẽ trưởng thành toàn diện về nhân cách và năng lực sống. Đến một giai đoạn nhất định, chính cha mẹ sẽ nhận lại sự quan tâm, chăm sóc chu đáo trong những năm tháng tuổi già.

Ngược lại, những lời nói và hành động thiếu chừng mực của một số bậc phụ huynh có thể vô tình làm hao mòn phước lành của con, ảnh hưởng tiêu cực đến mối quan hệ gia đình. Hệ quả là khi trưởng thành, con cái có thể không còn đủ điều kiện hay động lực để phụng dưỡng cha mẹ.

Do đó, việc kịp thời điều chỉnh cách cư xử giữa cha mẹ và con cái là sự lựa chọn sáng suốt, đảm bảo tương lai và hạnh phúc lâu dài cho cả gia đình.

Tấm gương đạo đức và cách ứng xử của cha mẹ có ảnh hưởng sâu sắc đến nhận thức và quá trình hình thành tính cách của trẻ. Thực tế, không phải mọi lời nói hay hành vi của cha mẹ đều đúng đắn và phù hợp.

Sự trưởng thành thực sự nằm ở khả năng dũng cảm nhìn nhận sai lầm của bản thân và chủ động sửa chữa, thay vì làm ngơ hoặc tìm cách biện minh.

Không ít bậc cha mẹ hiện nay gặp vấn đề trong cách ứng xử: kết giao với người có nhân cách không lành mạnh, thiếu minh bạch trong chuyện tiền bạc, hoặc có thói quen lợi dụng người thân, bạn bè vì lợi ích nhỏ trước mắt.

Trẻ em luôn quan sát và học theo cha mẹ. Khi lớn lên, nếu trẻ lặp lại những khuôn mẫu hành vi tiêu cực đó trong các mối quan hệ xã hội, hệ quả là dễ đánh mất niềm tin và gặp nhiều trở ngại. Chính những thói quen lệch lạc này sẽ kìm hãm sự phát triển bền vững của trẻ.

Việc cha mẹ kiểm soát con cái quá mức có thể vô tình làm giảm sự tự tin của trẻ. Động lực phát triển của trẻ thường đến từ hai nguồn: một là được khuyến khích, truyền cảm hứng; hai là xuất phát từ nỗi sợ hãi.

Trong trường hợp đầu, trẻ có thể tiến xa hơn vì mỗi bước tiến đều đi kèm cảm giác được công nhận và tin tưởng. Còn ở trường hợp thứ hai, sự tiến bộ chỉ mang tính tạm thời và luôn đi kèm áp lực, lo âu, thậm chí là sự phản kháng ngầm.

Ví dụ, khi trẻ tự đặt mục tiêu học tập và nỗ lực, sự tự khẳng định bản thân sẽ giúp trẻ chủ động hơn mỗi ngày. Đây là động lực tích cực, bền bỉ, nuôi dưỡng sự phát triển lâu dài.

Ngược lại, nếu cha mẹ thường xuyên so sánh, chỉ trích và tạo áp lực buộc con phải tiến bộ, cách làm này thường dập tắt sự tò mò và khát vọng vươn lên từ bên trong của trẻ.

Trẻ em ngày nay tiếp xúc internet từ sớm, có cơ hội quan sát và so sánh nhiều mô hình gia đình khác nhau. Trẻ đủ nhạy cảm để nhận ra đâu là tình yêu thương thực sự, đâu chỉ là việc cha mẹ mượn danh “vì con” để trút bực dọc và kiểm soát.

Một đứa trẻ lớn lên trong sự kìm hãm có thể vẫn bước đi, nhưng không phải bằng niềm tin hay khát vọng, mà bằng nỗi sợ và tâm thế phòng vệ. Đó không phải là con đường dẫn đến thành công và hạnh phúc đích thực. Vì vậy, cha mẹ cần sớm điều chỉnh cách giao tiếp và đối xử, giúp con tìm lại động lực nội tại – nguồn sức mạnh bền vững nhất để trẻ tự tin bước vào đời.

Những vấn đề liên quan đến lòng nhân ái và chuẩn mực đạo đức của cha mẹ sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ cuộc đời con cái.

Chẳng hạn, một số bậc cha mẹ phớt lờ, trách mắng hoặc thậm chí bỏ rơi, để trẻ tự xoay sở. Khi lớn lên, nhiều đứa trẻ mang theo cảm giác bị bỏ rơi kéo dài, dễ bất an trong các mối quan hệ, thiếu cảm giác an toàn và gặp khó khăn trong học tập, công việc.

Một số ít trẻ đủ mạnh mẽ để vượt qua chấn thương tâm lý và đạt thành tựu sự nghiệp nổi bật. Tuy nhiên, thành công ấy thường đi kèm sự khép kín về cảm xúc. Trẻ khó tin tưởng người khác, e ngại gắn bó lâu dài và có thể không có nhu cầu xây dựng gia đình. Quan trọng hơn, những đứa trẻ ấy hiếm khi quay lại chăm sóc hay tha thứ cho cha mẹ đã từng làm tổn thương mình.

Chúng ta không đòi hỏi cha mẹ phải hoàn hảo về mặt đạo đức. Nhưng có những ranh giới cơ bản giữa đúng và sai mà một khi bị vượt qua, hậu quả sẽ theo trẻ suốt đời. Trẻ em không chỉ học qua lời dạy suông, mà học chủ yếu bằng cách quan sát cách sống của người lớn mỗi ngày.

Khi cha mẹ thiếu tôn trọng chính ông bà của mình, con cái sẽ xem đó là chuẩn mực ứng xử bình thường. Khi sự bất hiếu được lặp lại đủ lâu, nó dần trở thành một “di sản” tiêu cực, truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Ngược lại, khi cha mẹ sống có trách nhiệm, biết tôn trọng ông bà, giữ chữ tín trong hôn nhân và đối đãi chân thành với mọi người, con cái sẽ hấp thụ những giá trị tốt đẹp ấy một cách tự nhiên. Trẻ lớn lên trong môi trường như vậy thường có nền tảng cảm xúc vững vàng, biết phân biệt đúng sai, hiểu rõ thế nào là yêu thương, giới hạn và trách nhiệm.