Một lời chất vấn từ lãnh đạo, hai cách đáp trả khác biệt làm nên hai cuộc đời sự nghiệp trái ngược.

Nghe có vẻ đơn giản, nhưng cách bạn phản hồi câu hỏi này có thể định hình ấn tượng của cấp trên về bạn. Trả lời quá trực diện, bạn dễ bị cho là thiếu tinh tế. Ứng xử vòng vo hay im lặng, bạn lại có nguy cơ bị đánh giá thiếu trách nhiệm. Vậy đâu mới là cách trả lời thông minh của người sở hữu trí tuệ cảm xúc (EQ) cao?

Một chủ đề từng gây bão trên mạng xã hội: "Trong công việc, câu nói nào của sếp nghe bình thường nhưng lại 'sát thương' ngầm?". Giữa hàng nghìn bình luận, một chia sẻ nhận được nhiều đồng cảm: "Dù đang bận hay rảnh, sếp thỉnh thoảng vẫn hỏi 'Có rảnh không?'. Chỉ một câu ngắn mà đầu tôi đã chạy đủ suy nghĩ để tìm cách trả lời".

Nhiều người đã rơi vào tình huống tiến thoái lưỡng nan này. Có người kể khi đang dồn lực làm bảng ngân sách quý, bận không ngẩng đầu lên nổi thì sếp bước vào hỏi "Có rảnh không?". Do phản xạ tự nhiên, anh đáp thẳng: "Anh không thấy em đang bận sao?". Hệ quả là toàn bộ báo cáo sau đó bị trả về chỉnh sửa tới ba lần liên tiếp.

Một câu trả lời thiếu khéo léo có thể vô tình khiến bạn tự tạo khó khăn cho chính mình, dù năng lực chuyên môn không hề thua kém.

Câu hỏi "Có rảnh không?" hiếm khi là ngẫu nhiên. Người có EQ cao sẽ không vội đáp "có" hoặc "không" ngay. Họ thường tự đặt câu hỏi ngược: Vì sao sếp lại hỏi điều này? Trong công việc, lãnh đạo hiếm khi đặt câu hỏi không có chủ đích.

Đôi khi, sếp muốn nắm tình hình công việc hiện tại của bạn, xem bạn đang xử lý đầu việc nào và có khả năng đảm nhận thêm nhiệm vụ mới hay không. Có lúc, đó chỉ là cách mở đầu cho một cuộc trao đổi, góp ý hoặc đơn giản là sự quan tâm đến áp lực của nhân viên.

Một câu chuyện được chia sẻ trên mạng kể về Tiểu Minh, trưởng phòng marketing. Trong đợt chạy chiến dịch quảng bá sản phẩm mới, anh phải tăng ca liên tục. Một buổi chiều, giám đốc Lý bất ngờ hỏi: "Tiểu Minh, có rảnh không?". Thay vì đáp "bận" hay "rảnh", Tiểu Minh nhẹ nhàng trả lời: "Dạ anh có việc gì không ạ? Hiện em đang xử lý kế hoạch quảng bá sản phẩm mới".

Không ngờ, giám đốc Lý chỉ mỉm cười và hỏi thăm tình hình công việc, áp lực của anh. Sau cuộc trò chuyện ngắn, Tiểu Minh không chỉ nhận được động viên mà còn được gợi ý hướng giải quyết khó khăn. Rõ ràng, nhiều khi câu hỏi "Có rảnh không?" không nhằm giao thêm việc, mà là cách mở đầu giao tiếp một cách tế nhị.

Im lặng trước tin nhắn của sếp là sai lầm lớn nơi công sở. Một số người nghĩ rằng không trả lời ngay có thể "né" được việc. Nhưng thực tế, cách bạn phản hồi (hoặc không phản hồi) chính là thước đo rõ ràng về thái độ làm việc.

Có người kể về đồng nghiệp tên Tiểu Lệ. Một lần, sếp nhắn tin hỏi cô có rảnh không, nhưng vì quá bận, cô không trả lời rồi… quên bẵng. Đến cuối ngày mới nhớ ra, cô nghĩ đã muộn nên thôi. Không ngờ hôm sau, sếp gọi cô lên. Hóa ra, vì đánh giá cao năng lực, sếp định đề xuất tăng lương cho cô. Nhưng do không nhận được phản hồi, cơ hội đã chuyển sang người khác.

Trong công việc, bạn có thể có nhiều lý do cho sự chậm trễ, nhưng với cấp trên, việc không phản hồi một tin nhắn đơn giản cũng đủ để họ nghi ngờ độ tin cậy của bạn. Phản hồi kịp thời không chỉ là phép lịch sự tối thiểu, mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm và tác phong chuyên nghiệp.

EQ cao không có nghĩa là lúc nào cũng nhận việc, mà là biết nhận đúng cách. Không ít nhân viên rơi vào tình trạng quá tải vì luôn miệng nói "vâng" với mọi yêu cầu.

Một đồng nghiệp từng chia sẻ vì còn trẻ, độc thân, anh thường xuyên được giao việc đưa đón khách hàng ngoài giờ, kể cả ngày nghỉ. Áp lực tích tụ khiến anh kiệt sức. Anh từng thắc mắc: "Làm sao để từ chối sếp mà không mất lòng?". Câu trả lời nằm ở nghệ thuật diễn đạt.

Người EQ cao không từ chối thẳng thừng, nhưng cũng không nhận việc trong im lặng. Họ biết cách trình bày rõ tình hình hiện tại, đưa ra mốc thời gian cụ thể hoặc thể hiện thiện chí sắp xếp lại công việc. Khi bạn cho sếp thấy mình có trách nhiệm, có suy nghĩ và chủ động quản lý thời gian, việc bạn "bận" không còn là cái cớ, mà trở thành một thông tin minh bạch, đáng tin cậy.

Một câu trả lời khôn ngoan có thể thay đổi cách sếp nhìn bạn. Trong môi trường làm việc, EQ không nằm ở lời nói hoa mỹ, mà thể hiện rõ nhất qua những tình huống nhỏ nhặt như thế này.

Khi sếp hỏi "Bạn có rảnh không?", câu trả lời thông minh không chỉ giúp bạn tránh hiểu lầm, mà còn phô diễn năng lực giao tiếp, tư duy nhạy bén và thái độ làm việc chuyên nghiệp. Đôi khi, chỉ cần nói đúng một câu, bạn đã ghi điểm tuyệt đối trong mắt cấp trên.