Con mang họ mẹ: Vấn đề gây nhiều bàn luận

Hà Nội - Câu chuyện đặt tên con theo họ mẹ của vợ chồng trẻ Duyên - Tuấn đang gây tranh cãi trên mạng xã hội, phản ánh sự va chạm giữa quan niệm truyền thống và tư duy hiện đại về bình đẳng giới trong gia đình Việt.

Chị Trần Thị Duyên (23 tuổi, Hà Nội) kể, khi mang bầu con gái thứ hai, chị đã đề nghị chồng cho con mang họ mẹ. Lý do là vì con đầu (4 tuổi) đã mang họ kép Hồ Trần (họ cha trước, họ mẹ sau), nên chị muốn con thứ hai mang họ Trần Hồ. "Tôi muốn các con thấy bố mẹ đều như nhau, không ai hơn ai trong gia đình", chị Duyên chia sẻ.

Anh Hồ Tuấn, chồng chị, ban đầu lo ngại về thủ tục và dư luận, nhưng sau khi tìm hiểu pháp luật và biết đây là quyền hợp pháp, anh đã ủng hộ vợ. Gia đình hai bên cũng không phản đối. Mẹ chồng chị Duyên tâm sự: "Con theo họ cha hay họ mẹ đều được, miễn sao các cháu được nuôi dạy nên người".

Ngày 14/9, khi chị Duyên chia sẻ câu chuyện lên mạng xã hội, bài đã nhận về hàng nghìn bình luận trái chiều. Đa số ý kiến chỉ trích cho rằng hành động này là "ngược đời", có thể gây hiểu lầm con không chung cha hoặc tạo ra mâu thuẫn sau này cho trẻ. Một số người dùng mạng bày tỏ lo ngại: "Sau này trẻ đi học, người ta sẽ tưởng bố đẻ là cha dượng vì thấy khác họ".

Chị Hoàng Thu Hường (36 tuổi, Nam Định) bày tỏ sự ngạc nhiên: "Người lạ thấy hai đứa trẻ khác họ sẽ đinh ninh hai đứa không chung cha hoặc đoán tôi hai đời chồng. Chưa kể ông bà cô chú không coi mình như người trong dòng họ".

Trước làn sóng chỉ trích, chị Duyên cho biết bản thân chỉ muốn lan tỏa câu chuyện hạnh phúc cá nhân. "Tôi mong mọi người tôn trọng quyết định của gia đình mình. Sau này tôi sẽ giải thích cho con hiểu vì bố mẹ được sống trong một xã hội văn minh, bình đẳng nên các con mới được khai sinh như vậy", người mẹ trẻ khẳng định.

Về góc độ pháp lý, Luật sư Hoàng Trọng Giáp (Công ty Luật Hoàng Sa, Hà Nội) cho hay, Điều 26 Bộ luật Dân sự 2015 cho phép cha mẹ thỏa thuận đặt họ cho con theo cha hoặc mẹ. Việc con mang họ mẹ không ảnh hưởng đến các quyền về chăm sóc, nuôi dưỡng hay thừa kế.

GS.TS Hoàng Bá Thịnh, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG Hà Nội), nhận định việc đặt tên con theo họ mẹ không phải hiện tượng mới, đã xuất hiện rải rác từ 30-40 năm nay. Xu hướng này cũng xuất hiện tại các quốc gia phụ hệ như Trung Quốc (7,7% trẻ sơ sinh năm 2020 mang họ mẹ) và Nhật Bản. "Điều đó chứng tỏ các cặp vợ chồng trẻ có suy nghĩ hiện đại, biết yêu thương, gắn bó và tôn trọng nhau", ông Thịnh nói.

Trên thực tế, nhiều gia đình đã áp dụng cách đặt họ này và không gặp trở ngại. Anh Nay Djruêng (Gia Lai), người mang họ mẹ theo chế độ mẫu hệ, chia sẻ: "Khi trưởng thành, mỗi người là một cá thể độc lập. Điều quan trọng là bạn sống thế nào, chứ không phải theo họ mẹ hay họ cha".

Một trường hợp khác là Đổng Lâm Nhã Trân (18 tuổi, TP.HCM). Trong khi hai chị gái mang họ Lâm (của bố), cô là con út lại mang họ Đổng (của mẹ) theo nguyện vọng của người cha vì tình yêu dành cho vợ. "Bạn bè tôi không thắc mắc vì mỗi lần bố đi đón, các bạn đều thấy mặt mũi sao y bản chính", Nhã Trân vui vẻ kể.

Về góc độ tâm lý, chuyên gia trẻ em Lê Khanh (TP.HCM) khuyên cha mẹ nên thống nhất cách đặt họ và có sự giải thích phù hợp cho con. Tuy nhiên, GS Thịnh cho rằng nếu được yêu thương và giải thích cặn kẽ, trẻ không những không bị ảnh hưởng mà còn có thể cảm thấy tự hào về sự thấu hiểu của bố mẹ.

Kết thúc câu chuyện, vợ chồng chị Duyên nhấn mạnh họ chỉ chia sẻ trải nghiệm cá nhân chứ không khuyến khích mọi người làm theo. "Mỗi gia đình mỗi quan điểm. Chúng tôi tin chỉ cần yêu thương và nuôi dạy con cái tử tế thì gia đình sẽ hạnh phúc", hai vợ chồng trẻ cùng quan điểm.