"Về hưu mới thấm thía: Ước gì ngày trước mình dũng cảm sinh thêm con"

Ai cũng bảo có con gái là phước lành. Con gái là "chiếc áo khoác bông nhỏ" ấm áp của cha, là tri kỷ của mẹ. Tôi cũng một lòng tin như thế, tin suốt mấy chục năm trời.

Nhưng đến khi chiếc áo khoác ấy phải gánh trọn đôi vai gầy tuổi già của cha mẹ, tôi mới thấm thía: phước lành ấy không chỉ có hơi ấm, mà còn đầy cát bụi và nặng trĩu đến nghẹn lòng.

Tôi năm nay vừa bước sang tuổi 70. Chồng tôi đột quỵ năm ngoái, liệt nửa người. Còn tôi, cao huyết áp, chân tay yếu dần. Cả đời chúng tôi chỉ có một người con gái duy nhất, đang lập nghiệp ở Thượng Hải, đã có gia đình riêng với một cậu con trai học tiểu học.

Ngày trước, chúng tôi từng là tâm điểm ghen tị của nhiều người. Con gái ngoan, học giỏi, sự nghiệp vững vàng, lấy được chồng tốt. Chúng tôi chẳng phải lo toan chuyện nhà cửa, cưới xin cho con. Lương hưu đủ sống, mỗi năm còn đi du lịch đôi ba chuyến. Tôi thường cười mãn nguyện: "Có con gái là sướng nhất, yên tâm lại được chăm sóc chu đáo".

Thế nhưng, từ ngày chồng tôi ngã bệnh, tôi chưa từng thốt lại câu ấy lần nào nữa.

Cuộc sống của hai vợ chồng giờ đây bó hẹp quanh chiếc giường bệnh. Chồng tôi không thể tự xoay người, tự đi vệ sinh, ăn uống phải có người đút từng thìa. Sức tôi yếu, nhiều lần đỡ ông không nổi, cả hai cùng ngã vật ra sàn. Tôi chỉ biết ngồi khóc, gọi hàng xóm sang ứng cứu.

Còn con gái tôi? Cứ tối thứ Sáu, con lại bắt chuyến tàu muộn nhất từ Thượng Hải về quê. Người mệt nhoài, nhưng vali lúc nào cũng nặng trĩu sữa dinh dưỡng, thuốc men, tã bỉm cho bố mẹ.

Cuối tuần với con chẳng phải để nghỉ ngơi, mà là một "chiến trường" thực thụ. Con đưa bố đi tái khám, dọn dẹp căn nhà bụi bặm cả tuần, giặt đống chăn ga ngấm đầy mồ hôi, nấu sẵn từng bữa ăn để tôi hâm lại. Rồi con còn phải tranh thủ kèm cặp bài vở cho cháu nội. Chồng con và đứa trẻ, tuy nói là đoàn tụ, nhưng phần lớn thời gian lại ở lại Thượng Hải với lịch học thêm dày đặc.

Chiều Chủ nhật, con lại vội vã xách vali trở về thành phố. Lần nào tôi cũng đứng lặng bên cửa sổ, dõi theo bóng con khuất dần. Tôi không dám tiễn xuống lầu. Sợ mình khóc, sợ con nhìn thấy lại thêm đau lòng.

Tôi từng tâm sự với hàng xóm: "Nhìn lưng con bé giờ còng hơn cả lúc tôi tiễn nó lên đại học ngày xưa. Nó không đi, mà như đang trôi".

Tôi chẳng dám gọi điện cho con thường xuyên. Ban ngày con bận họp hành, tối đến lại kèm con học. Có lần nửa đêm, chồng tôi lăn xuống giường, tôi không sao đỡ dậy nổi. Hoảng loạn, tôi gọi cho con. Đầu dây bên kia, giọng con khàn đặc vì cơn ngủ chợt bị gián đoạn.

Hôm sau, tôi lỡ nhìn thấy điện thoại con hiện lên hàng loạt tin nhắn công việc gấp từ sếp. Con cười với tôi, nhưng đôi lông mày lại nhíu chặt. Tôi hiểu, nhưng chẳng biết nói gì.

Chuyện tiền bạc có lẽ là điều nhạy cảm nhất. Thuê người chăm sóc toàn thời gian ở thành phố này ít nhất cũng hơn 20 triệu đồng mỗi tháng, chưa kể chi phí ăn uống. Lương hưu hai vợ chồng tôi cộng lại khoảng 28 triệu, trừ viện phí, thuốc men và sinh hoạt phí là gần như cạn kiệt.

Con gái tôi đề nghị vợ chồng con gánh một nửa. Con rể không phản đối, nhưng sau đó, con gái tôi thì thầm kể rằng suốt cả tháng, chồng con chẳng nhắc gì đến chuyện mua sắm quần áo mới cho vợ, và khi cháu nội xin đi trại hè, anh chỉ bảo: "Để tính sau".

Tôi hiểu hết. Con rể tôi không phải người xấu. Đồng tiền của con cũng một nắng hai sương, lại còn phải lo cho bố mẹ đẻ. Hiểu là vậy, nhưng chẳng ai nói ra thành lời. Sự phụ thuộc tài chính ấy như hòn đá mắc trong cổ, nuốt không trôi, nhổ chẳng ra.

Khó khăn nhất lại là những điều không thể diễn tả bằng lời. Có lần tôi đang tắm cho chồng thì con gái về. Thấy tôi loay hoay không xoay được ông, con bước tới phụ. Không ai nói gì. Nhưng khi tay con chạm vào da thịt nhăn nheo của bố, tôi thấy con khựng lại, còn chồng tôi thì nhắm nghiền mắt, mặt quay đi chỗ khác.

Đêm đó, tôi nghe tiếng nước chảy trong nhà tắm rất lâu.

Con bé cũng đổ bệnh vì kiệt sức. Mùa đông năm ngoái, giữa đợt cúm, con sốt gần 39 độ vẫn đeo khẩu trang về nấu ăn cho bố mẹ. Tôi bảo con nghỉ đi, con cười bảo không sao. Rồi đang nấu, con trượt tay, chiếc chảo rơi bộp xuống sàn.

Nhìn gian bếp bừa bộn và đôi mắt đỏ hoe của con, tôi ngồi bệt xuống đất bên chồng, nước mắt giàn giụa. Tôi nói trong tiếng nấc: "Chúng ta đang kéo con mình vào hố lửa rồi".

Tôi bắt đầu lén tìm hiểu các viện dưỡng lão. Một nơi tạm ổn cũng tốn 14–18 triệu đồng mỗi tháng cho một người, chưa tính phụ phí. Nghe nói chồng tôi bị liệt, nhiều nơi ngập ngừng hoặc đẩy giá lên cao. Nhìn cuốn sổ tiết kiệm mỏng manh, lòng tôi như rơi vào vực thẳm.

Một người bạn cũ của tôi, chị Lưu, còn khổ hơn. Chị cũng chỉ có một con gái, đã ly hôn, một mình nuôi con nhỏ. Khi chị Lưu đột quỵ, con gái chị buộc phải nghỉ việc để chăm mẹ. Hai mẹ con sống dựa vào đồng lương hưu ít ỏi.

Vài hôm trước, tôi gặp họ ở trạm y tế. Con gái chị mới 35 tuổi mà tóc đã bạc hơn nửa đầu. Chị Lưu nắm chặt tay tôi, giọng nghẹn ngào: "Tôi hối hận lắm. Giá ngày xưa sinh thêm đứa nữa, để giờ nó có người san sẻ. Giờ nhìn con thế này, lòng tôi đau như cắt".

Tôi hiểu. Cái gọi là "số phận" không phải vì con gái bất hiếu. Ngược lại, chính vì con quá hiếu thảo nên gánh nặng càng không có lối thoát. Cha mẹ không nỡ làm phiền con, nhưng chẳng còn ai để nương tựa. Con gái muốn gánh vác, nhưng càng gánh càng kiệt quệ. Con rể đứng giữa, tiến thoái lưỡng nan.

Vì vậy, mỗi khi nghe ai đó nhẹ nhàng nói "có con gái là đỡ áp lực", tôi chỉ biết lặng thinh. Bởi với những gia đình như chúng tôi, hành trình tuổi già tựa như bước trong đêm tối, với ngọn đèn duy nhất mang tên "con gái". Ngọn đèn ấy rất ấm, nhưng chúng tôi luôn thấp thỏm sợ cơn gió mạnh bất chợt.

Và tôi không ngừng trăn trở: Khi quan niệm "nuôi con để nương cậy lúc về già" không còn phù hợp, khi xã hội vẫn chưa sẵn sàng chấp nhận trách nhiệm chăm sóc cha mẹ vợ của con rể, thì rốt cuộc ai sẽ là người chia sẻ gánh nặng chăm sóc người cao tuổi?

Phải chăng là các dịch vụ cộng đồng tốt hơn, hệ thống bảo hiểm chăm sóc dài hạn phổ cập hơn, hay cuối cùng vẫn chỉ là một tiếng thở dài bất lực: "Thôi thì, số phận vậy rồi"?

Câu hỏi này, không chỉ dành riêng cho gia đình tôi. Mà có lẽ, là nỗi trăn trở chung của rất nhiều người trong tương lai.