Dịch vụ và ẩm thực dẫn đầu đợt tăng giá: Nguyên nhân từ đâu?

Chi phí vận chuyển tăng cao đang đè nặng lên các hàng quán nhỏ, đặc biệt là trong bối cảnh giá xăng dầu liên tục lập đỉnh. Đối với ngành dịch vụ ăn uống, xăng dầu không chỉ là chi phí đi lại mà còn là mạch máu kết nối, vận chuyển mọi nguyên liệu từ rau củ, gia vị đến thịt cá từ các chợ đầu mối về tận cửa hàng.

Khi giá xăng có lúc vượt mốc 27.000 đồng/lít, cước phí vận chuyển lập tức bị đẩy lên cao. Các chủ quán ăn nhỏ lẻ – những người không có hợp đồng cung ứng dài hạn như các siêu thị lớn – buộc phải tự gánh chịu mức chênh lệch này. Để bảo vệ lợi nhuận, nhiều nơi đã phải cân nhắc tăng giá bán lẻ.

Một chủ cửa hàng phở trên phố Tây Sơn, Hà Nội, chia sẻ: “Xăng tăng thì chi phí vận chuyển đội lên, kéo theo giá nguyên liệu cũng leo thang. Chanh từ 40-45 nghìn giờ lên 50-60 nghìn một kg, hành cũng tăng mạnh. Tất cả đều do khâu vận chuyển, từ Hải Dương về hay hàng từ trong Nam ra đều đắt hơn hẳn”.

Hiện tượng “lạm phát kỳ vọng” cũng đang lan tỏa. Khi nghe tin xăng tăng giá kỷ lục, các chủ kinh doanh mặc định mọi chi phí tái nhập hàng sẽ tăng cao. Tại các thành phố lớn, chỉ cần một vài quán đầu ngõ tăng giá, các quán xung quanh cũng nhanh chóng điều chỉnh theo, thiết lập mặt bằng giá mới chỉ trong chưa đầy một tuần.

Ông Trần Văn Võ, chủ cửa hàng tạp hóa tại Thanh Xuân, Hà Nội, cho biết: “Xăng tăng khiến nhà cung cấp đẩy giá lên. Hàng hóa nhập về đều tăng giá, nhưng đồng lương khách hàng thì hạn hẹp, khiến hàng bán chậm hẳn đi”.

Thêm vào áp lực từ vận chuyển là chi phí mặt bằng và nhân công. Tháng 3 thường là thời điểm điều chỉnh hợp đồng thuê mặt bằng, và nhiều chủ nhà đã tăng giá sau một năm đầy biến động. Chi phí nhân công cũng là gánh nặng khi các chủ quán phải tăng lương, phụ cấp để giữ chân nhân viên trong bối cảnh sinh hoạt phí của người lao động tăng cao.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Đức Hùng Linh nhận định: "Sức cầu tiêu dùng thấp phản ánh thu nhập và lao động giảm sút, trong khi đây lại là động lực rất quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế".

Việc nhóm dịch vụ ăn uống tăng giá sớm phản ánh sự nhạy bén nhưng cũng đầy rủi ro của thị trường. Nếu đà tăng giá không đi kèm với cải thiện chất lượng, người tiêu dùng có thể chuyển sang xu hướng tiết kiệm như dùng cơm hộp văn phòng hoặc tự nấu ăn tại nhà.

Dự báo cho thấy, nếu giá xăng dầu không hạ nhiệt trong kỳ điều hành tới, mức giá mới tại các hàng quán sẽ khó lòng quay về như cũ, góp phần tác động đến lạm phát cục bộ trong lĩnh vực tiêu dùng thiết yếu.