Trái dại ven lộ từng bỏ phí nay đắt khách phố thị giá 90 ngàn mỗi ký, xuống giống một đợt là được hái quả suốt bao năm.

Trong bản đồ đặc sản miền Tây, trái quách (tên khoa học Limonia acidissima L.) đang trở thành cái tên gây sốt mỗi khi vào mùa. Loại trái cây vốn mọc hoang dã tại các tỉnh Cần Thơ, Vĩnh Long hay An Giang nay đã nâng tầm thành món quà quê được săn đón nồng nhiệt nhờ hương vị độc bản và giá trị giải nhiệt tuyệt vời.

Mùa quách chín thường kéo dài từ tháng 10 âm lịch đến qua Tết Nguyên đán. Điểm thú vị nhất của loại quả này là quy trình thu hoạch "tự nhiên" 100%. Khi đạt độ chín muồi, trái quách với lớp vỏ xám xịt, cứng cáp như gáo dừa sẽ tự rụng xuống đất vào sáng sớm. Nhờ lớp vỏ dày và bền bỉ, trái vẫn nguyên vẹn, giữ trọn hương vị nồng nàn sau cú rơi từ độ cao hàng mét mà không cần đến bàn tay con người hái xuống.

Được ví như "sầu riêng của vùng đất phèn", trái quách sở hữu mùi hương nồng đậm đặc trưng, có thể gây "chia rẽ" người dùng nhưng lại cực kỳ gây nghiện với những ai đã trót mê. Ẩn sau lớp vỏ sần sùi, phủ lớp phấn mốc là phần ruột nâu sẫm, mềm sệt như me chín. Sự hòa quyện giữa vị chua thanh, ngọt nhẹ và chút bùi bùi từ những hạt nhỏ li ti tạo nên một trải nghiệm vị giác độc nhất vô nhị.

Hiện nay, món "quách dầm đường đá" đang dẫn đầu xu hướng ẩm thực dân dã, trở thành thức uống giải nhiệt lý tưởng trong những ngày nắng nóng. Cách chế biến rất đơn giản: chỉ cần nạo phần cơm quách, đánh nhuyễn cùng đường và đá là có ngay một ly sinh tố thơm nức. Bên cạnh đó, giới sành ăn còn dùng quách để làm sinh tố, ngâm rượu hoặc kết hợp cùng mắm ghém, bông súng, tạo nên những món ăn đậm chất miền sông nước.

Không còn bó hẹp ở không gian làng quê, trái quách hiện đang "làm mưa làm gió" trên các hội nhóm đặc sản và chợ online. Với mức giá có thời điểm chạm mốc 90.000 đồng/kg, loại quả này vẫn luôn trong tình trạng "cháy hàng". Sức hút của trái quách không chỉ đến từ sự tò mò về hình dáng mà còn từ khao khát tìm lại hương vị ký ức tuổi thơ của rất nhiều người.

Về khía cạnh canh tác, cây quách đang chứng minh khả năng thích ứng tuyệt vời với điều kiện khí hậu nóng ẩm tại Đồng bằng sông Cửu Long. Cây dễ sống, chịu hạn tốt, ít sâu bệnh và không tốn nhiều công chăm sóc. Với vòng đời cho trái lâu dài và năng suất tăng dần theo tuổi thọ, cây quách không chỉ giúp phủ xanh không gian sống mà còn mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người nông dân miền Tây mỗi dịp vào mùa.