Món ăn xưa kia khiến nhiều người e dè, nay trở thành đặc sản được săn lùng, giá lên tới 180.000 đồng mỗi kg khi thu hoạch vào ban đêm.

Từng là nỗi "khiếp vía" với thân hình bụng to khác thường và tiếng kêu lạ tai, ếch òn giờ đây đã lột xác thành đặc sản hiếm, được săn lùng ráo riết mỗi độ mưa về tại Khánh Hòa và các vùng lân cận.

Người dân địa phương chia sẻ, trước kia nhiều người thấy loài vật này là tránh xa, không dám nghĩ tới chuyện đưa lên mâm cơm. Tuy nhiên, theo thời gian, khi hiểu rõ tập tính và giá trị ẩm thực, ếch òn dần được công nhận là món ngon độc đáo, có giá lên đến 180.000 đồng/kg.

Ếch òn thuộc lớp lưỡng cư, cùng họ với ếch, nhái, ễnh ương. Điểm khác biệt dễ thấy nhất là phần bụng rất to, thân hình tròn trịa, trông vừa ngộ nghĩnh vừa đáng sợ với người lần đầu bắt gặp. Ở Thái Lan, loài này được gọi là con "ưng" theo cách phát âm địa phương.

Tên gọi "ếch òn" bắt nguồn từ chính tiếng kêu đặc trưng của chúng. Không "ộp ộp" như ếch đồng, ếch òn phát ra âm thanh "òn... ếch" vang rền trong đêm mưa để gọi bạn tình. Tiếng kêu này vừa là tín hiệu sinh sản, vừa trở thành chỉ dẫn cho người đi săn.

Ếch òn chỉ xuất hiện dày đặc vào một thời điểm duy nhất trong năm. Khi những cơn mưa đầu mùa ào ạt trút xuống (thường vào tháng 5, tháng 6), hàng trăm, thậm chí hàng ngàn con sẽ chui khỏi hang ẩm dưới đất cát để kiếm ăn, giao phối và đẻ trứng. Chúng sống chủ yếu ở đồi cát hoặc chân núi, nơi đất tơi xốp. Mưa càng to, càng lâu thì số lượng ếch òn xuất hiện càng nhiều. Thức ăn ưa thích của chúng là mối cánh và các loài côn trùng bay thấp.

Mùa săn ếch òn khá ngắn, chỉ kéo dài khoảng nửa tháng. Người dân địa phương tranh thủ từng đêm mưa để kiếm thêm thu nhập. Ban đêm là thời điểm lý tưởng nhất vì ếch òn dạn dĩ hơn và liên tục kêu gọi bạn tình. Với du khách, trải nghiệm theo chân người dân đi bắt ếch òn trong mưa là một kỷ niệm khó quên.

Không chỉ hiếm, ếch òn còn được ưa chuộng bởi giá trị dinh dưỡng và hương vị đặc trưng. Thịt ếch òn ngọt, thơm, xương mềm, giàu đạm. Đầu mùa, ếch thường được chế biến nguyên con: bóp muối, trụng sôi sạch nhớt rồi đem nướng hoặc nấu canh lá me non. Ếch òn đầu mùa ăn được cả con, không cần bỏ lòng. Chính cái bụng to đầy trứng khiến nhiều người e dè lúc đầu, nhưng khi nếm thử lại "ghiền" vì vị béo bùi, ngậy mà không ngấy, thậm chí được đánh giá ngon hơn ếch đồng.

Cách chế biến ếch òn rất đa dạng: luộc chấm mắm, nướng muối ớt, chiên giòn, trộn gỏi hay canh chua nấu lá me non. Có nơi còn làm sạch ếch bằng nước ấm, phơi qua một nắng cho thịt săn rồi nướng trên than hồng, ăn kèm mắm me, lá cà ri rừng và ớt. Trong tiết trời se lạnh sau mưa, mùi thơm của ếch nướng quyện với vị cay nồng của gia vị tạo nên trải nghiệm vị giác khó quên.

Tại Khánh Hòa, ếch òn đầu mùa có giá khoảng 60.000–75.000 đồng/kg, nhưng khi đưa về các tỉnh thành, giá có thể tăng lên 150.000–180.000 đồng/kg mà vẫn được săn lùng.