Bắc Bộ đón đợt rét kỷ lục, chuyên gia hướng dẫn ngăn ngừa tác hại của thời tiết

BSCKII Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo: Thời tiết lạnh giá, đặc biệt khi nhiệt độ giảm mạnh đột ngột, là yếu tố làm tăng cao nguy cơ đột quỵ não.

Theo bác sĩ Dũng, khi nhiệt độ môi trường xuống thấp, cơ thể phản ứng bằng cách co thắt mạch máu ngoại vi để giữ nhiệt. Phản ứng này khiến lòng mạch hẹp lại, áp lực máu tăng vọt, dẫn đến tăng huyết áp đột ngột – nguyên nhân hàng đầu gây vỡ mạch máu não hoặc làm bong tróc mảng xơ vữa gây tắc nghẽn.

Đồng thời, nhiệt độ thấp làm tăng độ nhớt của máu, khiến máu trở nên "đặc" hơn và lưu thông khó khăn, tương tự dầu máy bị đông đặc trong giá rét. Tình trạng này dễ hình thành cục máu đông, nếu di chuyển lên não sẽ gây tắc mạch, dẫn đến nhồi máu não.

Một quan niệm sai lầm nguy hiểm trong mùa lạnh là uống rượu để làm ấm người. Bác sĩ Dũng nhấn mạnh, cồn chỉ gây giãn mạch tạm thời, tạo cảm giác ấm giả, sau đó khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn và huyết áp dao động dữ dội. Thói quen này, cộng với việc ít vận động và ăn nhiều chất béo khi trời lạnh, tạo thành "cơn bão hoàn hảo" thúc đẩy đột quỵ tấn công.

Bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng chỉ ra 3 thời điểm "vàng" cần đặc biệt thận trọng để phòng tránh đột quỵ mùa lạnh, nhất là với người cao tuổi và người có bệnh nền (cao huyết áp, tiểu đường, tim mạch…):

- Sáng sớm khi vừa ngủ dậy: Lúc này cơ thể chuyển từ nghỉ ngơi sang vận động, chênh lệch nhiệt độ lớn giữa phòng và ngoài trời dễ khiến huyết áp tăng cao. Việc bật dậy đột ngột và tiếp xúc ngay với không khí lạnh có thể gây biến cố nghiêm trọng.

- Đi vệ sinh ban đêm: Sự thay đổi đột ngột từ chăn ấm sang môi trường lạnh lẽo mà không mặc đủ ấm là tác nhân gây co mạch đột ngột.

- Khi tắm rửa: Tắm nước quá lạnh hoặc tắm quá muộn vào ban đêm là yếu tố nguy cơ cao cần tránh.

Để chủ động phòng ngừa đột quỵ trong mùa đông, bác sĩ Dũng khuyến cáo người dân tuân thủ 5 nguyên tắc vàng sau:

- Giữ ấm cơ thể tối ưu: Luôn mặc đủ ấm, chú trọng giữ ấm các vùng trọng yếu như đầu, cổ, ngực và bàn chân. Ra ngoài nhớ đội mũ, quàng khăn và đeo khẩu trang.

- Nguyên tắc "chậm lại 3 phút" khi thức dậy: Không nên rời giường ngay. Hãy nằm lại, cử động nhẹ nhàng tay chân, xoa mặt trong 3-5 phút để cơ thể thích nghi, sau đó mới ngồi dậy từ từ và mặc áo ấm trước khi ra khỏi phòng.

- Kiểm soát chặt chẽ huyết áp và bệnh nền: Người bệnh cao huyết áp phải tuân thủ tuyệt đối phác đồ điều trị, không tự ý bỏ hoặc đổi thuốc. Nên trang bị máy đo huyết áp tại nhà để theo dõi thường xuyên.

- Dinh dưỡng và sinh hoạt lành mạnh: Hạn chế rượu bia, thuốc lá; giảm muối trong khẩu phần; uống đủ nước ấm; tránh thức ăn quá lạnh; tập thể dục nhẹ nhàng trong nhà, hạn chế ra ngoài tập quá sớm khi sương muối còn dày.

- Nhận diện nhanh dấu hiệu đột quỵ qua quy tắc FAST:

+ F (Face - Mặt): Mặt có xệ, méo, nhân trung lệch?

+ A (Arm - Tay): Một bên tay yếu, tê bì, khó cử động?

+ S (Speech - Lời nói): Nói ngọng, líu lưỡi, không rõ lời?

+ T (Time - Thời gian): Ngay khi xuất hiện dấu hiệu, gọi cấp cứu 115 hoặc đưa tới cơ sở y tế có đơn vị đột quỵ gần nhất.

Bác sĩ Dũng nhấn mạnh: "Đột quỵ là cấp cứu thần kinh tối khẩn cấp. Thời gian là não bộ – mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào thần kinh bị hủy hoại nếu không được tái thông mạch máu kịp thời."

Do đó, tuyệt đối không tự ý xử trí bằng các biện pháp dân gian như chích máu đầu ngón tay, cạo gió, uống nước chanh hay các loại thuốc chưa được kiểm chứng. Những hành động này làm mất đi thời gian vàng cứu sống người bệnh.