Người Việt làm điều phi thường: Hiến tạng của mình ngay sau khi nhận được tạng ghép

Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức vừa đánh dấu một cột mốc lịch sử trong y học Việt Nam với loạt ca ghép tạng thành công từ người hiến chết não. Đột phá nổi bật nhất là ca ghép đồng thời tim và gan cho bệnh nhân mắc amyloidosis - một căn bệnh hiếm gặp gây tổn thương đa cơ quan nghiêm trọng.

PGS.TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, cho biết: "Điều đặc biệt, lá gan của chính bệnh nhân amyloidosis sau khi được cắt bỏ đã tiếp tục được ghép cho một người khác bị ung thư gan trên nền xơ gan. Đây chính là lần đầu tiên kỹ thuật ghép gan domino được triển khai thành công tại Việt Nam". Thông tin được công bố vào ngày 19/3.

Nguồn tạng quý giá đến từ một người hiến tạng 42 tuổi, bị chết não sau tai nạn giao thông nghiêm trọng. Sau ba lần đánh giá độc lập và được sự đồng ý cao cả của gia đình, các bác sĩ đã lấy được tim, gan, hai thận và một số mô để cứu sống nhiều bệnh nhân khác.

Bệnh nhân đầu tiên là nam 53 tuổi, mắc amyloidosis di truyền do đột biến gen TTR. Căn bệnh này gây suy tim, tổn thương thần kinh và rối loạn toàn thân. Mặc dù gan chưa bị suy nhưng đây lại là "cơ quan sản xuất" protein bất thường gây bệnh. Do đó, việc ghép đồng thời cả tim và gan là phương án tối ưu để vừa loại bỏ nguồn gốc bệnh, vừa thay thế trái tim đã bị tổn thương nặng.

Ca phẫu thuật kéo dài 7 giờ đã thành công ngoài mong đợi. Ngay sau ghép, trái tim mới đập trở lại và lá gan mới bắt đầu tiết mật. Chỉ sau 12 giờ, bệnh nhân đã được rút nội khí quản và sau 72 giờ có thể tỉnh táo, ngồi dậy và ăn uống.

Cùng lúc đó, một bệnh nhân nam 64 tuổi khác, bị ung thư gan trên nền xơ gan do viêm gan B với tiên lượng sống chỉ còn tính bằng tháng, đã được ghép chính lá gan vừa cắt bỏ từ bệnh nhân amyloidosis. Ca mổ kéo dài 6 giờ, lá gan domino hoạt động tốt ngay sau đó và bệnh nhân hồi phục nhanh chóng.

PGS.TS Dương Đức Hùng nhấn mạnh, điểm đột phá chính là kỹ thuật ghép gan domino. Phương pháp này tận dụng lá gan của bệnh nhân amyloidosis - vốn có cấu trúc và chức năng gần như bình thường - để ghép cho người khác. Dù gan này vẫn mang đột biến gene, nhưng nguy cơ phát triển bệnh ở người nhận thường xuất hiện muộn (sau 5-10 năm) và tỷ lệ không cao, nên rất phù hợp cho bệnh nhân lớn tuổi hoặc có tiên lượng sống hạn chế.

Kỹ thuật ghép domino lần đầu được thực hiện trên thế giới vào năm 1995. Đến nay, đã có hơn 1.200 ca với tỷ lệ sống sau một năm đạt gần 87%, tương đương các phương pháp ghép gan thông thường.

Amyloidosis là bệnh hiếm, tiến triển nặng và có thể gây tử vong sau 10–15 năm nếu không điều trị. Trên thế giới, số ca ghép đồng thời tim và gan cho bệnh lý này cực kỳ hạn chế. Mỹ chỉ ghi nhận vài chục trường hợp trong hơn 20 năm, châu Âu cũng không nhiều và châu Á gần như chưa có báo cáo.

"Thành công của ca ghép này đưa Việt Nam vào nhóm rất ít trung tâm trên thế giới làm chủ kỹ thuật phức tạp và đa tạng này", PGS.TS Dương Đức Hùng khẳng định.

Ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), đánh giá cao thành công này. Ông cho rằng, đây không chỉ là minh chứng cho năng lực chuyên môn đỉnh cao của các bác sĩ Việt Nam, mà còn mở ra hướng đi mới trong việc tối ưu hóa nguồn tạng hiến. Từ một người hiến chết não, nhiều bệnh nhân, kể cả những trường hợp tưởng chừng hết hy vọng, đã được trao cơ hội sống.

Ghép gan domino được xem là bước tiến quan trọng, giúp giảm lãng phí tạng hiến và tăng cơ hội cho bệnh nhân suy tạng giai đoạn cuối. Thành công này một lần nữa khẳng định sự phát triển vượt bậc, đẳng cấp quốc tế của ngành ghép tạng Việt Nam.