Bốn thói quen vô tình làm tổn hại thanh quản trẻ, nhiều phụ huynh chưa nhận ra

Trẻ 1 tuổi thường bắt đầu học nói, nhưng mốc phát triển ngôn ngữ có thể đến sớm hoặc muộn hơn tùy thuộc vào yếu tố di truyền, môi trường sống và sự tương tác hàng ngày. Đây là giai đoạn then chốt, nơi khả năng ngôn ngữ định hình nền tảng giao tiếp, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển tâm lý và kỹ năng học tập trong tương lai của trẻ.

Tuy nhiên, nhiều bậc cha mẹ hiện nay vô tình mắc phải 4 "cạm bẫy" trong cách chăm sóc, tưởng chừng như chu đáo nhưng thực chất lại cản trở quá trình học nói tự nhiên của con. Nhận diện và điều chỉnh những thói quen này là chìa khóa giúp trẻ phát triển ngôn ngữ vượt trội.

1. Trẻ chỉ tay, cha mẹ vội vàng đáp ứng ngay lập tức

Khi chưa thể diễn đạt bằng lời, trẻ thường dùng hành động chỉ tay để thể hiện nhu cầu như khát nước hay đói bụng. Phản xạ tự nhiên của nhiều phụ huynh là lập tức lấy đồ cho con mà không cần trẻ nói ra. Hành động này vô tình tước đi cơ hội luyện nói của trẻ.

Thay vì vậy, cha mẹ nên khuyến khích con dùng lời nói. Khi trẻ chỉ vào cốc nước, hãy hỏi: "Con muốn gì? Nói cho mẹ/bố nghe nào". Dù ban đầu trẻ chỉ bập bẹ vài âm thanh, hãy kiên nhẫn lắng nghe và khen ngợi khi con cố gắng. Việc này xây dựng sự tự tin, giúp trẻ hiểu rằng lời nói của mình có giá trị và được tôn trọng.

2. Dùng điện thoại, TV hoặc phim hoạt hình để dỗ dành trẻ

Đây là giải pháp tạm thời phổ biến khi trẻ quấy khóc hoặc biếng ăn. Tuy nhiên, việc tiếp xúc thụ động với màn hình từ sớm có thể làm giảm đáng kể cơ hội tương tác ngôn ngữ hai chiều - yếu tố sống còn cho sự phát triển ngôn ngữ ở trẻ 0-3 tuổi.

Nghiên cứu chỉ ra rằng, não bộ trẻ cần được kích thích qua giao tiếp thực tế để phát triển khả năng nói. Thay vì cho trẻ xem TV, cha mẹ nên dành thời gian đọc sách, hát đồng dao hoặc trò chuyện cùng con, đặc biệt trong khoảng 30 phút vàng trước giờ ngủ - thời điểm trẻ tiếp thu ngôn ngữ hiệu quả hơn nhiều so với xem hoạt hình.

3. Môi trường gia đình quá yên tĩnh, ít tương tác trò chuyện

Lời nói của cha mẹ chính là nguồn từ vựng sống động nhất cho trẻ học tập. Một ngôi nhà quá yên lặng hoặc cha mẹ ít giao tiếp sẽ khiến trẻ thiếu hụt "nguyên liệu" để phát triển ngôn ngữ và tư duy.

Hãy biến mọi hoạt động thường nhật thành cơ hội trò chuyện: "Mẹ đang cắt cà rốt nấu súp cho con nhé!", "Chiếc đĩa này sạch bóng rồi này!". Những câu nói đơn giản, được lặp lại hàng ngày sẽ tạo môi trường ngôn ngữ phong phú, giúp trẻ tiếp thu từ vựng một cách tự nhiên và hiệu quả.

4. Ngắt lời khi trẻ đang chậm rãi diễn đạt

Trẻ nhỏ thường cần nhiều thời gian để ghép nối ý nghĩ thành lời. Việc cha mẹ sốt ruột, ngắt lời và đoán ý con (ví dụ: "Mẹ biết rồi, con muốn uống nước phải không?") có thể vô tình làm giảm sự tự tin và hứng thú giao tiếp của trẻ.

Thay vào đó, hãy thể hiện sự kiên nhẫn và khích lệ bằng ánh mắt, gật đầu và những câu hỏi gợi mở: "Con đang muốn nói với mẹ điều gì vậy?". Khi trẻ cảm thấy được lắng nghe một cách trọn vẹn, con sẽ có xu hướng cởi mở, nói nhiều hơn và kỹ năng ngôn ngữ từ đó được cải thiện rõ rệt.