3 điều cha mẹ cần nắm để che chở trẻ trong dịp lễ Tết

Mỗi dịp Tết đến xuân về, không khí gia đình trở nên rộn ràng hơn. Trong những buổi sum họp đông đủ, trẻ nhỏ thường trở thành “tâm điểm” của sự chú ý. Người lớn yêu quý nên hay bế bồng, trêu đùa, hỏi han đủ điều để tạo tiếng cười và làm không khí thêm vui vẻ.

Tuy nhiên, không phải cách trêu chọc nào cũng thực sự vô hại. Có những câu nói hay hành động tưởng như chỉ là đùa vui, nhưng lại vô tình khiến trẻ bối rối, xấu hổ hoặc lo lắng. Trẻ nhỏ chưa đủ khả năng phân biệt đâu là lời nói đùa, đâu là sự thật, nên các em rất dễ cảm thấy bị tổn thương mà không biết cách diễn đạt.

Khi bị trêu chọc quá mức, bị ép làm điều mình không thích hoặc bị đem ra làm trò cười trước đám đông, trẻ có thể thu mình lại, ngại giao tiếp hoặc dần mất đi sự tự tin vốn có.

Vì vậy, bố mẹ cần quan sát tinh tế hơn trong những buổi gặp gỡ. Nếu nhận thấy con rơi vào những tình huống khó chịu hoặc tổn thương, hãy kịp thời lên tiếng một cách nhẹ nhàng.

Nói những câu vui đùa, trêu chọc trẻ: "Bố mẹ không thương con nữa đâu", "Con nghịch như vậy không ai yêu thương nữa". Nhiều người lớn cho rằng đó là một câu nói đùa vô hại. Nhưng với trẻ nhỏ, mọi lời nói từ người lớn đều mang trọng lượng. Các em chưa đủ khả năng phân biệt đâu là đùa vui, đâu là thật, nên rất dễ tin và ghi nhớ theo cách nghiêm túc.

Khi thường xuyên bị trêu chọc theo kiểu khiến mình sợ hãi hoặc xấu hổ, trẻ có thể dần trở nên nhạy cảm, lo lắng và thiếu cảm giác an toàn.

Khi tình yêu thương đem ra làm điều kiện ràng buộc, trẻ có thể cảm thấy bất an, sợ bị bỏ rơi hoặc nghĩ rằng mình phải “ngoan” thì mới xứng đáng được yêu thương. Lâu dần, điều đó có thể ảnh hưởng đến sự tự tin và cách trẻ nhìn nhận giá trị của bản thân.

Khi thường xuyên bị trêu chọc theo kiểu khiến mình sợ hãi hoặc xấu hổ, trẻ có thể trở nên nhạy cảm, lo lắng và dè dặt hơn trong cách thể hiện cảm xúc. Thay vì dùng những lời dọa yêu, người lớn có thể lựa chọn cách nói rõ ràng nhưng ấm áp hơn, như: “Con làm vậy mẹ không vui, mình cùng sửa lại nhé.”

Ép trẻ chào hỏi và tặng quà nhiều người khi bản thân không muốn. Khi đến thăm người thân, bạn bè trong dịp Tết Nguyên đán, không khó để bắt gặp cảnh người lớn vui vẻ yêu cầu trẻ hát một bài, đọc một bài thơ hay đứng lên chúc Tết. Điều đó xuất phát từ sự yêu thương và mong muốn tạo không khí rộn ràng. Thế nhưng, nếu trẻ không sẵn sàng mà vẫn bị thúc ép, thậm chí bị gắn những nhãn như “nhút nhát”, “hướng nội quá mức” hay “kém lanh lợi”, thì niềm vui ban đầu rất dễ biến thành áp lực.

Mỗi đứa trẻ có một nhịp phát triển và cách thể hiện cảm xúc khác nhau. Có em hào hứng trước đám đông, có em cần thời gian quan sát và làm quen. Việc ép buộc trẻ phải “thể hiện” khi chưa sẵn sàng không giúp trẻ tự tin hơn, mà ngược lại có thể khiến trẻ lo lắng, né tránh giao tiếp, thậm chí dần nghi ngờ giá trị của bản thân.

Sự lịch sự và mạnh dạn không thể được hình thành bằng áp lực. Khi được tôn trọng cảm xúc và lựa chọn của mình, trẻ sẽ học cách mở lòng một cách tự nhiên. Một lời động viên nhẹ nhàng như “Khi nào con thấy thoải mái thì hãy chia sẻ nhé” sẽ giúp trẻ cảm nhận được sự an toàn, từ đó chủ động hơn trong giao tiếp.

Tết là dịp sum vầy và yêu thương. Hãy để trẻ được là chính mình trong không khí ấm áp ấy.

Cho trẻ ăn uống quá nhiều, đùa giỡn và nếm rượu. Có người cho rằng “nếm một chút cũng không sao” hay “đầu năm cho bé ăn ngọt để lấy may”, nhưng lại quên rằng hệ tiêu hóa của trẻ còn non nớt, và rượu bia dù chỉ một lượng nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ. Những thực phẩm nhiều đường, nhiều muối, các loại hạt cứng, thạch dẻo… cũng tiềm ẩn nguy cơ nghẹt thở hoặc gây hại cho sức khỏe nếu trẻ ăn không phù hợp.

Phần lớn những người trêu đùa trẻ có thể không hề có ác ý. Đa phần chúng ta quen với nề nếp cũ. Nhưng bố mẹ là người thấu hiểu và nên có trách nhiệm bảo vệ con. Khi cần, chỉ một lời nhắc nhẹ nhàng như: “Bé dễ sợ lắm, mình đừng đùa vậy nhé” hay “Con còn nhỏ, chưa ăn được món này đâu ạ” có thể giữ giới hạn cũng như làm dịu không khí.

Không khí ngày xuân nên là sự sum vầy ấm áp và bao dung, để mỗi đứa trẻ đều cảm thấy được che chở và an tâm giữa vòng tay gia đình.