Điều gì khiến người Nhật ưa chuộng việc ngủ trên sàn hơn là dùng giường?

Trong khi thế giới ưa chuộng giường nệm lò xo cao cấp, người Nhật Bản vẫn trung thành với thói quen ngủ sàn nhà trên nệm Futon và chiếu Tatami. Từ các căn hộ chung cư hiện đại ở Tokyo đến những ngôi nhà truyền thống nông thôn, lựa chọn này vẫn luôn phổ biến, mang đậm bản sắc văn hóa Nhật.

Lịch sử nệm tại Nhật Bản bắt nguồn từ thời kỳ Nara (710-794), khi việc ngủ trên giường là đặc quyền xa xỉ của giới quý tộc, phân định rõ đẳng cấp xã hội. Trong khi đó, người dân lao động phải ngủ trên rơm rạ hoặc chiếu cói thô sơ.

Đến thời Heian (794-1185), khái niệm "giường" tiến hóa thành các lớp chiếu Tatami chồng lên nhau (yaedatami). Địa vị xã hội khi ấy được đo bằng độ cao và số lượng lớp chiếu mà một người sử dụng.

Thời kỳ Edo (1603-1868), bông là nguyên liệu quý hiếm, ưu tiên cho quân sự, khiến người dân thường chỉ có thể lót quần áo cũ để ngủ. Mãi đến cuối thế kỷ 19, khi nguồn bông nhập khẩu giá rẻ xuất hiện, nệm Futon mới dần phổ biến trong các gia đình bình dân và thoát khỏi mác "xa xỉ phẩm".

Sự phổ biến của bông, kết hợp với nhu cầu tối ưu hóa diện tích sống tại các đô thị, đã đưa nệm Futon lên vị thế độc tôn. Từ sản phẩm dành cho giới thượng lưu, Futon đã lan tỏa đến mọi gia đình Nhật Bản.

Nệm Futon truyền thống thường được làm thủ công từ 100% bông tự nhiên. Ngày nay, các chất liệu hiện đại như polyester, cao su thiên nhiên hay bọt polyurethane cũng được sử dụng để tăng độ bền, thông thoáng và chống ẩm mốc.

Vậy, lý do nào khiến người Nhật vẫn ưa chuộng văn hóa ngủ sàn? Dưới đây là những lý giải thú vị.

1. Giải pháp tối ưu cho không gian sống nhỏ

Diện tích nhà ở tại Nhật Bản thường hạn chế. Việc sử dụng nệm Futon có thể gấp gọn và cất vào tủ âm tường (oshiire) mỗi sáng giúp căn phòng linh hoạt biến đổi thành không gian làm việc, tiếp khách ban ngày và phòng ngủ vào ban đêm. Đây cũng là một phần của triết lý sống tối giản (Minimalism) kiểu Nhật.

2. Đảm bảo an toàn trước thiên tai

Nhật Bản nằm trên vành đai lửa Thái Bình Dương, hứng chịu khoảng 1.500 trận động đất mỗi năm. Ngủ sàn giúp người dân sớm nhận biết các rung chấn để phản ứng nhanh. Ngoài ra, với gia đình có trẻ nhỏ và người cao tuổi, việc ngủ trên bề mặt thấp, chắc chắn giúp loại bỏ nguy cơ ngã và mang lại cảm giác an tâm, vững chãi hơn.

3. Lợi ích sức khỏe cho cột sống

Nhiều người Nhật tin rằng ngủ trên bề mặt phẳng, cứng vừa phải giúp căn chỉnh cột sống tự nhiên. Khác với nệm mềm dễ gây lún và đau lưng, sự kết hợp giữa nệm Futon và sàn Tatami cung cấp sự nâng đỡ đồng đều, hỗ trợ tuần hoàn máu và giúp cơ bắp thư giãn tối ưu.

4. Phù hợp với khí hậu bốn mùa

Khí hậu Nhật Bản có mùa hè nóng ẩm và mùa đông lạnh giá. Ngủ sát sàn vào mùa hè giúp tận dụng luồng khí mát lưu thông bên dưới. Vào mùa đông, việc ngủ sàn kết hợp với hệ thống sưởi sàn hoặc bàn sưởi Kotatsu giúp tận dụng tối đa nguồn nhiệt, mang lại cảm giác ấm áp.

5. Dễ dàng vệ sinh và chống ẩm mốc

Việc vệ sinh sàn nhà và phơi nệm Futon dưới nắng đơn giản hơn nhiều so với việc làm sạch gầm giường cồng kềnh. Thói quen phơi nệm dưới ánh nắng mặt trời giúp diệt khuẩn, khử mùi và làm tơi xốp sợi bông. Việc gấp gọn cất nệm mỗi sáng còn ngăn ngừa ẩm mốc tích tụ giữa nệm và sàn tatami, đảm bảo môi trường ngủ luôn sạch sẽ, lành mạnh.