Người mẹ của NSND Kim Cương: Huyền thoại cải lương và cuộc hôn nhân đặc biệt với anh rể cũ

Trong dòng chảy lịch sử sân khấu Việt Nam, cố NSND Bảy Nam mãi là một huyền thoại, một điểm tựa vững chắc cho các thế hệ nghệ sĩ hôm nay và mai sau. Bà không chỉ được biết đến là người phụ nữ quyền lực, nữ bầu gánh đầu tiên của nghệ thuật cải lương, mà còn được tôn vinh như "vị tổ sống" - người đã cống hiến trọn vẹn 70 năm cuộc đời cho thánh đường nghệ thuật.

XEM VIDEO: Trích đoạn kiệt tác "Lá Sầu Riêng" 1990 với sự tham gia của NSND Bảy Nam, Kim Cương và Chánh Tín.

NSND Bảy Nam tên thật là Lê Thị Nam, sinh năm 1913 tại Mỹ Tho, Tiền Giang, trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật lẫy lừng. Thân phụ bà là một kỹ sư, say mê chữ nghĩa nên đã đặt tên cho 11 người con theo câu: "Công Thành Danh Toại, Phỉ Chí Nam Nhi, Bia Truyền Tạc Để". Đáng chú ý, trong số đó có tới 7 người trở thành nghệ sĩ nổi tiếng, nổi bật nhất là nghệ sĩ Năm Phỉ và bà - Bảy Nam.

NSND Bảy Nam và con gái - NSND Kim Cương.

Bước chân vào con đường nghệ thuật từ năm 14 tuổi, nghệ sĩ Bảy Nam sớm bộc lộ tài năng thiên bẩm và bản lĩnh khác người. Ở tuổi 19, bà đã làm nên kỳ tích khi thành lập gánh hát Nam Hưng, chính thức trở thành nữ bầu gánh đầu tiên trong lịch sử cải lương Việt Nam.

Giáo sư, Nhà giáo nhân dân Hoàng Như Mai từng dành những lời trân trọng: "Nghệ sĩ sân khấu, nếu thật sự là nghệ sĩ tài năng, là bảo vật vô giá của nhân loại, không vàng ngọc nào sánh được. Nghệ sĩ Bảy Nam là một trong số quý hiếm ấy".

NSND Bảy Nam được ví như "bảo vật vô giá" của cải lương miền Nam.

Với 70 năm hoạt động không ngừng nghỉ, bà không chỉ là một diễn viên xuất sắc mà còn là nhà quản lý, trưởng đoàn tài ba và đặc biệt là nữ tác giả kịch bản đầu tiên của Sài Gòn. Những vở diễn do bà chắp bút như "Nỗi đau lòng mẹ", "Người đàn bà Việt Nam", "Tiêu Anh Phụng"... đã đặt nền móng vững chắc cho kịch nghệ đương thời. Đặc biệt, hai vở "Lá sầu riêng" và "Bông hồng cài áo" đã trở thành gia bảo sân khấu, làm rung động hàng triệu trái tim khán giả qua nhiều thế hệ.

Đằng sau ánh hào quang rực rỡ là một cuộc đời riêng đầy thăng trầm. Nghệ sĩ Bảy Nam kết hôn với ông Nguyễn Phước Cương (bầu gánh Phước Cương) sau khi ông ly hôn với chị gái bà là nghệ sĩ Năm Phỉ. Theo trang Kỳ nữ Kim Cương, chính cô Năm Phỉ đã chủ động se duyên cho chồng cũ và em gái trước khi ra đi.

Dù lúc đó danh tiếng chưa bằng chị, nghệ sĩ Bảy Nam lại chinh phục được mọi người bởi vẻ đẹp mặn mà và đức tính chịu thương chịu khó. Dẫu biết mình là người "thay vai", nhưng vốn đã ngưỡng mộ tài năng và cốt cách của ông bầu Cương từ lâu, bà vẫn thuận tình chấp nhận.

NSND Kim Cương là kết quả cuộc hôn nhân của nghệ sĩ Bảy Nam với ông bầu Phước Cương.

Về phía ông bầu Cương, là người trượng phu khoáng đạt, ông không vương vấn quá khứ khi người cũ đã dứt áo ra đi, và mở lòng đón nhận tình cảm chân thành của nghệ sĩ Bảy Nam, cùng nhau viết tiếp một chương mới. Từ cuộc hôn nhân này, một "kỳ nữ" của sân khấu Việt Nam đã ra đời - NSND Kim Cương.

Tuy nhiên, vinh quang đi liền với nước mắt. Bà từng trải qua nỗi đau tột cùng khi con mất, chồng qua đời đột ngột trên đường lưu diễn giữa thời chiến loạn. Khi gánh hát lâm vào khó khăn, bà phải bán từng bộ áo mão, cân đai, thậm chí cả tấm màn nhung thêu tên đoàn để đổi lấy gạo nuôi cả đoàn.

NSND Bảy Nam khi tiễn NSND Kim Cương sang Pháp vào thập niên 60.

Với NSND Kim Cương, mẹ không chỉ là đấng sinh thành mà còn là một người thầy vĩ đại. Bài học lớn nhất bà để lại cho con gái không phải là kỹ thuật diễn xuất, mà là triết lý sống và làm nghề. NSND Kim Cương luôn khắc ghi lời dạy của mẹ: "Sân khấu không phải là một nghề mà là đạo, dạy cho con người sống tốt đẹp hơn. Người nghệ sĩ phải có sự hy sinh để làm cho nghề tốt đẹp, đừng làm ô uế nghề mà mình đang theo đuổi, đang nuôi sống mình, đừng làm xấu thế hệ trẻ".

Sự nghiêm túc, tận tụy và tôn trọng tập thể của bà đã trở thành khuôn mẫu cho con gái noi theo. Trong vở kịch kinh điển "Lá sầu riêng", sự kết hợp giữa hai mẹ con đã tạo nên một chuẩn mực khó ai vượt qua. NSND Kim Cương từng chia sẻ: "Tôi nói thật là không ai diễn vai bà Tư hay bằng bà Bảy Nam. Thành công của vở diễn chính là tình cảm của hai mẹ con thực sự ngoài đời được mang lên sân khấu".

Bức ảnh cũ của Thành Lộc bên "má" Bảy Nam.

NSND Bảy Nam qua đời năm 2004, thọ 91 tuổi, để lại một di sản văn hóa đồ sộ. Tên của bà đã được đề xuất đặt cho nhiều con đường tại TP.HCM, như sự tri ân xứng đáng dành cho người phụ nữ đã dành cả đời thắp sáng ngọn lửa nghệ thuật dân tộc. Di sản ấy đang được NSND Kim Cương tiếp nối thông qua quỹ học bổng mang tên bà, hỗ trợ con em nghệ sĩ nghèo, đúng với tinh thần "sống vì đạo" mà bà cả đời theo đuổi.