Giữ im lặng về hai điều này, bạn mới thực sự là người cha mẹ thấu hiểu

Alfred Adler, nhà tâm lý học nổi tiếng, đã chỉ ra một sự thật sâu sắc: "Hạt giống của sự tự ti thường được gieo bởi chính những người thân yêu nhất". Câu nói này vẫn còn nguyên giá trị thời sự trong cách giáo dục con cái ngày nay.

Cha mẹ chính là tấm gương phản chiếu đầu tiên của con. Mọi lời nói, hành động của phụ huynh đều như dưỡng chất, có thể ươm mầm tự tin nhưng cũng dễ dàng gieo rắc sự tự ti. Đáng tiếc, không ít câu nói vô tình lại trở thành vết khắc tâm lý, theo con đến suốt cuộc đời.

Sức mạnh ngôn từ là vô cùng to lớn. Nó có thể chắp cánh cho sự tích cực, nhưng cũng có khả năng tạo ra những tổn thương cần cả đời để hàn gắn. Dưới đây là 2 câu nói cha mẹ thông thái nên tránh, thay vì buông lời có thể làm tổn thương con trẻ.

1. "Cả đời bố/mẹ hy sinh vì con"

Việc dùng sự hy sinh bản thân để gây cảm giác tội lỗi, từ đó ép buộc con cái phục tùng, là một chiến thuật tâm lý phổ biến. Nhiều phụ huynh lầm tưởng điều này sẽ khơi dậy lòng trắc ẩn và trách nhiệm, thúc đẩy con nỗ lực. Tuy nhiên, hệ quả thường ngược lại.

Những câu như: "Cả đời mẹ vì con, nếu không đã thành công/ giàu có rồi"... thực chất là sự áp đặt cảm xúc, đổ lỗi những tiếc nuối đời mình lên vai con trẻ. Điều này khiến chúng mang gánh nặng tâm lý khổng lồ.

Câu chuyện thực tế: Một cậu bé luôn chịu áp lực từ cha mẹ - những người liên tục nhắc về sự hy sinh vì con. Dù thành tích học tập luôn đứng đầu, cậu sống trong căng thẳng, trở nên thu mình và tự ti. Đến cấp ba, áp lực đè nặng khiến kết quả học tập sa sút. Lời than vãn của cha mẹ càng khiến cậu chán ghét việc học, dẫn đến các vấn đề tâm lý và phải bỏ học giữa chừng.

Việc thường xuyên nhấn mạnh sự hy sinh dễ khiến con cảm thấy giá trị bản thân chỉ gắn với "món nợ" với cha mẹ. Hệ quả là chúng có thể trở nên nổi loạn hoặc tự ti sâu sắc. Thậm chí, để "trả ơn", nhiều người con buộc phải theo đuổi nghề nghiệp, lựa chọn cuộc sống trái với nguyện vọng, đánh mất hạnh phúc đích thực.

Thay vì tạo gánh nặng, cha mẹ thông thái nên chia sẻ cảm xúc chân thành thay vì đổ lỗi. Hãy khẳng định giá trị tự thân của con, để chúng tự tin bước đi trên hành trình của riêng mình.

2. "Nhìn con nhà người ta, rồi nhìn lại mình đi"

Không đứa trẻ nào muốn bị đánh giá là thua kém. Chúng khao khát sự công nhận từ người lớn, và nhận thức về bản thân hình thành từ chính những lời đánh giá đó.

Nhiều phụ huynh có thói quen so sánh con với "con nhà người ta". Câu nói: "Nhìn nó kìa, rồi nhìn lại mình đi" tưởng để khích lệ, nhưng thực tế đang dần phá hủy sự tự tin của trẻ. Nó truyền đi thông điệp tiêu cực: "Con mãi không đủ tốt".

Hậu quả là đứa trẻ hình thành lòng tự tôn thấp, không nhìn thấy ưu điểm bản thân, luôn cảm thấy vô dụng. Suy nghĩ này có thể trở thành ám ảnh trong suốt quá trình trưởng thành.

Một tác hại khác là việc so sánh thường xuyên sẽ gia tăng cảm giác lo lắng, bất an. Theo thời gian, trẻ có thể trở nên nổi loạn hoặc thụ động, buông xuôi với tâm thế "mặc kệ".

Giải pháp thay thế: Khi con có tiến bộ, dù nhỏ, hãy khen ngợi kịp thời. Khi con cảm thấy tự ti, hãy giúp chúng hiểu về sự khác biệt cá nhân - mỗi người là một cá thể độc nhất với nhịp độ phát triển riêng. Hãy để con lớn lên theo cách của chính mình.

Tình yêu thương đích thực không đến từ sự khắc nghiệt hay so sánh, mà xuất phát từ sự thấu hiểu và quan tâm chân thành. Mong rằng mỗi lời nói của cha mẹ đều trở thành điểm tựa vững chắc, giúp con trẻ tự tin tỏa sáng trên hành trình trưởng thành của chính mình.