Chuyên gia Lê Hoàng: Giúp đỡ phụ nữ chưa lập gia đình có con là đảm bảo quyền bình đẳng, không cổ xúy việc trễ kết hôn hay nuôi con một mình

Từ ngày 1/10/2025, Nghị định 207/2025/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, quy định chi tiết về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản (HTSS) và điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo. Điểm đáng chú ý nhất là quy định mở rộng quyền tiếp cận kỹ thuật HTSS cho phụ nữ độc thân có nguyện vọng sinh con.

Dưới đây là cuộc trao đổi với TTND.PGS.TS.BS Lê Hoàng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, về những thay đổi quan trọng từ Nghị định 207/2025.

- Thưa ông, Nghị định 207/2025 được xem là bước ngoặt lớn với phụ nữ độc thân. So với Nghị định 10/2015, sự thay đổi cụ thể là gì?

TTND.PGS.TS.BS Lê Hoàng: Về mặt pháp lý, khác biệt then chốt là Nghị định 207 nêu rõ phụ nữ độc thân được thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản khi có nguyện vọng - nghĩa là không còn ràng buộc chặt chẽ phải “có chỉ định y tế” như quan niệm phổ biến trước đây. Điều này thực sự tạo hành lang rõ ràng cho người muốn làm mẹ đơn thân. Tuy nhiên, các quy định về hiến/nhận tinh trùng, noãn, phôi và mang thai hộ vì mục đích nhân đạo vẫn rất chặt chẽ.

Nghị định mới cũng thuận tiện hơn rất nhiều về thủ tục hành chính. Ví dụ, với sự số hóa và thông tin điện tử, nhiều giấy tờ được rút gọn, giúp quá trình diễn ra nhanh hơn và giảm áp lực tâm lý.

- Nghị định này mang ý nghĩa gì với xã hội và y tế thưa ông?

TTND.PGS.TS.BS Lê Hoàng: Việc mở rộng tiếp cận HTSS cho phụ nữ độc thân là bước tiến về bình đẳng giới và quyền sinh sản. Theo thống kê của Bộ Y tế, Việt Nam ghi nhận khoảng 7,7% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản bị vô sinh, trong đó có cả phụ nữ độc thân có nhu cầu sinh con.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh HTSS là phương pháp điều trị, không phải phương tiện sinh con thay thế cho mọi phụ nữ. Thụ thai tự nhiên luôn là lựa chọn tốt nhất nếu điều kiện sức khỏe và tuổi tác cho phép.

- Có lo ngại rằng việc “mở cửa” HTSS cho phụ nữ độc thân sẽ làm tăng nguy cơ kết hôn cận huyết. Theo ông thực tế sẽ như thế nào?

TTND.PGS.TS.BS Lê Hoàng: Nguy cơ này có tồn tại nhưng xác suất rất thấp. Nguồn tinh trùng hiến ở Việt Nam được quản lý chặt chẽ: mỗi người chỉ hiến cho một phụ nữ vô danh khác. Dữ liệu được lưu trữ và kết nối giữa các cơ sở y tế sẽ càng hạn chế nguy cơ này.

- Trẻ sinh ra nhờ HTSS từ mẹ đơn thân liệu có gặp rào cản pháp lý?

TTND.PGS.TS.BS Lê Hoàng: Không. Giấy khai sinh sẽ ghi tên mẹ, phần cha để trống. Trẻ vẫn có đầy đủ các quyền học tập, khám chữa bệnh, hưởng bảo hiểm như mọi trẻ khác.

- Theo ông đánh giá, nhu cầu phụ nữ độc thân muốn làm mẹ hiện nay như thế nào?

TTND.PGS.TS.BS Lê Hoàng: Xu hướng này sẽ gia tăng do xã hội cởi mở hơn. Nhiều người trữ trứng sớm - trước 35 tuổi để chủ động hơn. Tuy nhiên, định kiến xã hội vẫn là rào cản khiến nhiều người chần chừ, dẫn đến việc tiếp cận dịch vụ ở độ tuổi muộn hơn.

- Vậy độ tuổi nào là phù hợp nhất để phụ nữ độc thân thực hiện HTSS?

TTND.PGS.TS.BS Lê Hoàng: Trước 35 tuổi là tối ưu với bất kỳ phụ nữ nào. Sinh con sớm giúp giảm nguy cơ biến chứng, tiết kiệm chi phí và nâng cao tỷ lệ thành công. Tuổi của người phụ nữ là yếu tố then chốt trong HTSS.

- Sau khi Nghị định 207/2025 có hiệu lực, Trung tâm đã chuẩn bị ra sao để đón tiếp đối tượng phụ nữ muốn làm mẹ đơn thân nhờ HTSS?

TTND.PGS.TS.BS Lê Hoàng: Chúng tôi đã hoàn thiện quy trình bảo mật thông tin, đào tạo nhân sự tư vấn riêng và áp dụng tiêu chuẩn quốc tế để đảm bảo an toàn, minh bạch.

- Một số người cho rằng chính sách này có thể khiến phụ nữ “trì hoãn” hôn nhân. Ông nghĩ sao?

TTND.PGS.TS.BS Lê Hoàng: Hỗ trợ sinh sản cho phụ nữ độc thân là trao cho họ quyền sinh học bình đẳng, không phải khuyến khích trì hoãn hôn nhân. Đây là quyền lựa chọn cá nhân.

- Ông muốn gửi gắm điều gì tới những phụ nữ độc thân đang mong muốn làm mẹ?

TTND.PGS.TS.BS Lê Hoàng: Quyền làm mẹ là chính đáng. Hãy bắt đầu tư vấn sớm. Nếu còn trẻ, hãy cân nhắc trữ noãn; nếu ở độ tuổi muộn, hãy đến trung tâm uy tín để đánh giá. HTSS là công cụ mạnh mẽ nhưng mỗi ca đều phải cá thể hóa. Quyết định phải dựa trên thông tin y tế chính xác, hỗ trợ tâm lý và nhận thức pháp lý rõ ràng. Nuôi con một mình đòi hỏi nhiều nguồn lực, vì vậy cần được tư vấn kỹ lưỡng trước khi quyết định.