Cách nuôi dạy con của mẹ quyết định tương lai và thành bại của trẻ

Vai trò của người mẹ trong việc định hình tính cách và tương lai của con là vô cùng quan trọng. Ngay từ những năm tháng đầu đời, mẹ chính là người gần gũi, chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ một cách sâu sắc nhất.

Những đặc điểm tính cách, lối sống và cách ứng xử của mẹ sẽ thấm sâu vào tiềm thức của trẻ, dần dần trở thành những nét tính cách và hành vi nổi bật khi con trưởng thành.

Tính cách của người mẹ có ảnh hưởng trực tiếp và mạnh mẽ đến sự phát triển nhân cách của trẻ ngay từ giai đoạn sớm.

Chúng ta có thể dễ dàng quan sát thấy, những người mẹ có tính cách ôn hòa, kiên nhẫn và bình tĩnh trước khó khăn thường nuôi dạy nên những đứa trẻ trầm tính, ít nóng nảy và biết cách giải quyết vấn đề một cách khéo léo.

Ngược lại, một người mẹ thường xuyên thiếu kiên nhẫn, dễ nổi nóng và giải quyết mâu thuẫn bằng thái độ tiêu cực thì khả năng cao con cái cũng sẽ hình thành những tính cách tương tự.

Rõ ràng, người mẹ đóng vai trò then chốt trong việc định hình tính cách, quan điểm sống, lối sống và cả cách con xây dựng các mối quan hệ xã hội sau này.

Là một chuyên gia tâm lý và cũng là một người mẹ, chuyên gia Nguyễn Ngọc Vui đã đưa ra những lời khuyên thiết thực, giúp các bà mẹ nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong việc rèn luyện những phẩm chất tốt đẹp, truyền cảm hứng và định hướng tích cực cho con trên hành trình trưởng thành.

Thưa chuyên gia, câu nói "Mẹ khéo – Con thành công" được xem như kim chỉ nam trong nuôi dạy con thời hiện đại. Chuyên gia suy nghĩ thế nào về quan điểm này?

Theo tôi, đây là một chân lý có giá trị xuyên suốt từ xưa đến nay, không chỉ riêng thời hiện đại. Tuy nhiên, trước đây, khi nhu cầu cơ bản về ăn uống, sinh lý còn là ưu tiên hàng đầu, xã hội ít chú ý đến việc tính cách người mẹ ảnh hưởng đến con thế nào.

Ngày nay, khi kinh tế phát triển, các nhu cầu thiết yếu được đáp ứng đầy đủ, nhiều người mới bắt đầu thực sự nhận ra tầm quan trọng của việc người mẹ có tính cách tốt sẽ tác động tích cực đến con cái.

Vì vậy, tôi tin rằng một người mẹ khéo léo, thấu hiểu sẽ dễ dàng nuôi dạy con thành công hơn. Trong lĩnh vực tâm lý học, đã có nhiều nghiên cứu khoa học chứng minh cho điều này.

Hai kiểu người mẹ phổ biến hiện nay là mẹ có tính cách tích cực (cởi mở, tự tin, vui vẻ, thấu hiểu) và mẹ có tính cách tiêu cực (chán nản, trách móc, thiếu kiên nhẫn). Chúng ảnh hưởng đến trẻ như thế nào, thưa chuyên gia?

Khi xét đến hai kiểu tính cách này, chúng ta cần phân tích thêm trên hai phương diện: tính cách đó được người mẹ thể hiện chung với cộng đồng hay chỉ bộc lộ riêng với con.

Trong gia đình, một người mẹ tích cực sẽ trở thành tấm gương sáng để trẻ học hỏi, từ đó nuôi dưỡng cho con tinh thần lạc quan, cảm giác an toàn, được yêu thương và luôn hướng đến những điều tốt đẹp.

Trường hợp người mẹ luôn thể hiện sự chán nản, trách móc, thiếu kiên nhẫn... không chỉ với con mà còn với xã hội, đứa trẻ lớn lên có xu hướng học theo hình mẫu tiêu cực đó.

Cả hai kiểu người mẹ tích cực và tiêu cực đều tác động đến trẻ. Tuy nhiên, nếu ngay từ đầu, trẻ phải sống trong môi trường với người mẹ thường xuyên chán nản, trách móc, trẻ dễ nghi ngờ về giá trị bản thân và tình yêu thương.

Vậy người mẹ có thể thực hiện những thay đổi tích cực nào trong tính cách và hành vi để trở thành người mẹ "lý tưởng", giúp con phát triển tốt nhất?

Điều đầu tiên, người mẹ cần nhận thức rõ tầm quan trọng của sự ảnh hưởng từ bản thân mình đến các con.

Thứ hai, mẹ cần nhận diện rõ về chính mình: bản thân thuộc kiểu người mẹ tích cực hay tiêu cực, có điều gì chưa ổn, thường nhạy cảm quá mức trong lĩnh vực nào, hay đôi khi khen ngợi con "quá lố" khiến con ảo tưởng về năng lực thực...

Thứ ba, mẹ cần lên kế hoạch thay đổi cụ thể. Thực tế, trong một bầu không khí gia đình an toàn, người mẹ có thể cởi mở chia sẻ với con: "Mẹ nhận thấy mình nên thay đổi điều này", "Mẹ nghĩ lần sau mình nên cư xử theo hướng... sẽ tốt hơn và con hãy đồng hành cùng mẹ nhé"...

Trong môi trường đủ an toàn, trẻ sẽ nhìn thấy thái độ cầu thị của mẹ, và điều này sẽ tác động tích cực đến sự phát triển của trẻ.

Cuối cùng, người mẹ cần sự quyết tâm và đồng hành từ người thân để thực hiện sự thay đổi, bởi đôi khi mẹ cũng rất cần sự khuyến khích, hỗ trợ từ gia đình và chính các con.

Trong trường hợp người mẹ có ảnh hưởng tiêu cực đến con, lúc này vai trò của bố, ông bà và người thân trong gia đình là gì để bù đắp hoặc giảm thiểu những tác động xấu? Họ có thể làm gì?

Mặc dù có sự bù đắp, nhưng ảnh hưởng tiêu cực từ người mẹ đã phần nào tác động đến trẻ. Trẻ càng nhỏ, mức độ ảnh hưởng này càng lớn.

Tùy theo độ tuổi của trẻ, khi nhận diện được trẻ đang lớn lên trong môi trường có ảnh hưởng tiêu cực từ mẹ, gia đình và ông bà cần có sự hỗ trợ. Điều này có thể là sự can thiệp trực tiếp trong những tình huống người mẹ áp đảo hay độc đoán với con.

Tuy nhiên, phần lớn nên là những cuộc trò chuyện riêng tư với trẻ, giúp con thấu hiểu và cảm thông với hoàn cảnh hiện tại. Quan trọng hơn, cần cho trẻ biết rằng giá trị bản thân con luôn được bảo đảm, rằng con có thể sai ở hiện tại chứ không có nghĩa là không xứng đáng nhận được tình yêu thương của bố mẹ.

Gốc rễ vấn đề ban đầu có thể xuất phát từ những khó khăn về tinh thần của người mẹ, điều này đòi hỏi sự nhạy cảm, quan tâm và chia sẻ kịp thời từ phía gia đình và người thân.