Những điều cán bộ, công chức nhất định phải nắm: Các hành động nào sẽ bị xử lý kỷ luật?

Bộ Nội vụ vừa công bố Dự thảo Nghị định mới về xử lý kỷ luật viên chức, mở rộng cơ hội lấy ý kiến công chúng. Động thái này nhằm hoàn thiện khung pháp lý, tháo gỡ các vướng mắc thực tiễn và nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý, sử dụng đội ngũ viên chức.

Theo dự thảo, hệ thống kỷ luật đối với viên chức sẽ bao gồm 4 hình thức chính: Khiển trách; Cảnh cáo; Cách chức (dành cho viên chức quản lý) và Buộc thôi việc. Đáng chú ý, viên chức bị áp dụng một trong các hình thức kỷ luật này còn có thể bị hạn chế thực hiện hoạt động nghề nghiệp theo quy định pháp luật liên quan.

Dự thảo Nghị định quy định rõ các trường hợp đương nhiên bị buộc thôi việc, bao gồm: viên chức bị Tòa án kết án phạt tù mà không được hưởng án treo, hoặc bị kết án về tội phạm tham nhũng. Thời điểm có hiệu lực là kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật. Riêng với viên chức quản lý phạm tội bị kết án, họ sẽ đương nhiên thôi giữ chức vụ được bổ nhiệm.

Phạm vi xử lý kỷ luật được mở rộng, bao trùm nhiều hành vi vi phạm như: vi phạm quy định của Đảng, pháp luật liên quan đến nghề nghiệp; vi phạm nghĩa vụ, những việc viên chức không được làm; vi phạm đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, văn hóa giao tiếp nơi công sở và với Nhân dân; vi phạm nội quy, quy chế của đơn vị.

Một điểm mới quan trọng trong dự thảo là bổ sung các quy định chi tiết về loại trừ, miễn và giảm trách nhiệm kỷ luật. Các trường hợp loại trừ sẽ áp dụng theo quy định của Bộ luật Hình sự và pháp luật liên quan.

Dự thảo liệt kê 6 tình tiết được miễn kỷ luật, bao gồm: mất năng lực hành vi dân sự khi vi phạm; vi phạm trong tình thế cấp thiết, sự kiện bất khả kháng; thực hiện đúng quy trình nhưng gây thiệt hại khách quan; thực hiện đề xuất đổi mới, sáng tạo được cho phép nhưng vẫn gây thiệt hại; người vi phạm đã qua đời; và các trường hợp khác theo luật định.

Đồng thời, dự thảo cũng đề xuất 3 tình tiết giảm nhẹ kỷ luật: chủ động báo cáo vi phạm, tự giác nhận trách nhiệm và đề xuất hình thức kỷ luật; chủ động cung cấp thông tin về người cùng vi phạm; chủ động chấm dứt vi phạm, tích cực khắc phục hậu quả, nộp lại tài sản tham nhũng hoặc bồi thường thiệt hại.

Dự thảo Nghị định còn đề xuất các quy định mới về đình chỉ, hoãn thi hành hoặc hủy bỏ quyết định kỷ luật. Cụ thể, quyết định kỷ luật có thể bị tạm đình chỉ/hoãn nếu có quyết định tạm đình chỉ điều tra, vụ án hoặc hoãn phiên tòa từ cơ quan có thẩm quyền. Trường hợp đã thi hành xong quyết định kỷ luật nhưng sau đó được cơ quan có thẩm quyền miễn trách nhiệm hình sự, quyết định kỷ luật sẽ bị hủy bỏ và xóa khỏi lý lịch viên chức.

Các quy định này được xây dựng dựa trên nền tảng Luật Viên chức 2025, trong đó nhấn mạnh nghĩa vụ của viên chức: thực hiện đúng nhiệm vụ được giao; chủ động nâng cao năng lực, ứng dụng công nghệ; tuân thủ kỷ luật, nội quy; chủ động phối hợp và giữ gìn đoàn kết nội bộ; phục vụ Nhân dân với thái độ tôn trọng, không hách dịch, cửa quyền; và chỉ được ký hợp đồng làm việc với một đơn vị sự nghiệp công lập duy nhất.